Sudan ayrilik reformuna gidiyor
Afrika'nin en buyuk ulkesi Sudan'da, pazar gunu ulkenin ikiye bolunup bolunmemesi konusunda referandum yapilacak.
Kuzey ve guney arasinda 30 yil kadar suren savasin ardindan varilan 2005'teki anlasmaya dayanan referandum, bir hafta surecek. Afrika'daki diger ulkeler gibi Sudan'da da sinirlar, somurgeci gucler tarafindan bolgenin kulturel ozelliklerine bakilmaksizin cizildi. Guney Sudan ormanlarla ve batakliklarla kapli olmasina karsin, kuzey buyuk olcude colden olusuyor. Kuzeylilerin buyuk bolumu Arapca konusan Muslumanlardan olusuyor. Guneyin halki ise genelde Hristiyan olan veya geleneksel dinlere bagli cesitli etnik gruplardan mutesekkil. Guney Sudanlilar, hukumetin merkezinin bulundugu kuzeyin kendilerine ayrimcilik yaptigini ileri suruyorlar. Guneyliler ayrica ulkenin tumunde seriat uygulanmasi girisimlerinden endise ediyorlar. GUNEY YENI DEVLETE HAZIR MI? Referanduma sadece guneyliler katilabilecek ve bu da, sonucun bagimsizlik yonunde olacagina isaret ediyor. Referandumun gecerli sayilmasi icin, kayitli secmenlerin en az yuzde 60'inin sandik basina gitmesi gerekiyor. Referandumun bagimsizlik yonunde sonuclanmasi halinde Afrika'daki yeni ulke 9 Temmuz 2011'de kurulmus olacak. Ancak akillardaki soru, guney Sudan'in bagimsiz bir devlete hazir olup olmadigi. Yillar suren savas ve merkezi hukumet tarafindan ihmal edilmis olmanin sonucu, Fransa ve Almanya'nin toplamindan daha buyuk olan 8 milyonluk yeni devlet, yetersiz egitim kurumlari, yetersiz saglik hizmetleri ve yetersiz yol gibi sorunlarla bas basa kalacak. Yine de eski gerilla orgutu SPLM'nin (Sudan Halk kurtulus Hareketi), 2005'teki baris anlasmasindan sonra bir miktar yonetim deneyimi elde ettigi belirtiliyor. Orgut, kentlerin gelistirilmesi konusunda planlar hazirladi ve milli mars icin yarisma bile acti. 2005 anlasmasindan sonra SPLM, bolgeyi genis bir ozerklige sahip olarak yonetti ve milyarlarca dolar yardim aldi. Petrol bakimindan zengin olmasi nedeniyle guney, para kaynaklarina sahip ancak yillardir paralari orduya harcamakla ve dunyanin bu en yoksul yorelerinden birinde hayat standardini yukseltmek icin caba gostermemekle elestiriliyor. Her iki tarafin halki da istedikleri ulkenin vatandasligini secme hakkina sahip olabilecekler. Devlet Baskani Omer El Besir'in ayriliktan sonra kuzeyde seriati daha siki uygulama niyetinin, guneylilerin kuzeyi terk etmesine yol acabilecegi de belirtiliyor. Petrol zengini bolgelerden biri olan tartismali Abyei'de ise daha sonra, muhtemelen bu yil sonlarinda hangi ulkeye katilacagi konusunda ayri bir referandum yapilacak. Guney Sudan butce gelirlerinin yuzde 98'inde petrole bagimli, ancak iki taraf gelecekte petrol gelirlerini nasil paylasacaklari konusunda henuz anlasmaya varmadilar. Petrolun yuzde 70'i guneyde, altyapi ise tamamiyla kuzeyde bulunuyor. Dolayisiyla petrolun ve gelirin paylasiminin iyi ikili iliskilere bagli oldugu belirtiliyor. Radikal