'Ortakligimiz elastikidir WikiLeaks?le sarsilmaz'

ABD Baskani Barack Obama, 'Gecen hafta Basbakan Erdogan ile olumlu gecen bir gorusmem oldu. Ve beraber, Amerikan-Turk iliskilerinin guclu yapisini teyit ettik

Hurriyet gazetesinde Tolga Tanis imzasiyla yayimlanan haber soyle: Hurriyet?in sorularina yazili yanit veren ABD Baskani Barack Obama, Turk-Amerikan iliskilerinden eksen kaymasi tartismasina, Iran meselesinden Turkiye?de din ozgurlugune, Kurt acilimindan Israil krizine bircok konuya deginen Obama?nin carpici mesajlari. Turkiye?nin Avrupa?yla bagi Bogazici Koprusu?nun otesinde. Turkiye?nin AB uyeligi konusundaki desteginizi daha once bircok kez tekrarladiniz. ve ABD?nin uyelik kosullarini karsilayan bir Turkiye?nin Avrupa?nin yararina olacagina ikna oldugunu soylediniz. Yakin gelecekte bu uyeligi mumkun goruyor musunuz? Bu kararin bize ait olmadiginin farkinda olmakla birlikte, ABD, Turkiye?nin AB?ye katilimini guclu bir sekilde desteklemeye devam ediyor. Ve Turkiye?yi uyelik surecini tamamlamak icin gerekli reformlari surdurmesi icin tesvik ediyor. AB uyeligi kriterlerini karsilayan bir Turkiye?nin AB?nin yararina, bu kriterleri yerine getirmek icin Turkiye?nin harcadigi cabalarin da Turkiye?nin yararina olduguna halen ikna olmus vaziyetteyim. 2009 Nisani?nda Ankara?daki ziyaretim sirasinda da dedigim gibi... Turkiye Avrupa?ya Bogazici?nin uzerindeki koprulerden daha fazlasiyla bagli. Yuzyillar boyu paylasilan tarih, kultur ve ticaret, Turkiye ve Avrupa?yi bir araya getiriyor. Avrupa; etnisite, gelenek ve inanc cesitliligi ile kazanir. Bunlar yuzunden eksilmez. Eksen kaymasi degil dinamik dis politika Iran yaptirimlari oylamasi ve Israil ile yasanan Mavi Marmara krizinden sonra, Washington?da bazi cevreler Turkiye?nin dis politika ekseninin Bati dunyasindan Ortadogu?ya kaydigini savunuyor. Bu tartismayi nasil degerlendiriyorsunuz? Turkiye yakin bir muttefik ve stratejik bir ortaktir. Dinamik bir dis politikasi var ve bolgede daha aktif bir rol oynuyor. Turkiye icin ortaya cikan bu onemli rolun farkindayim. Bu durum, benim Cumhurbaskani Gul ve Basbakan Erdogan ile izledigim, iliskimizin guclendirilmesiyle de tutarli. Cunku beraber, yuz yuze oldugumuz ortak zorluklari ele almak icin daha cok sey yapabiliriz. Bizim Turkiye ile ikili ve coklu gundemimiz, Irak, Afganistan gibi yerlerde istikrar ve guvenlik, ticaret ve yatirim, kontrterorizm dahil bircok konuyu icerir. Diger yakin muttefik ve dostlarimizla oldugu gibi, bazen Birlesmis Milletler Guvenlik Konseyi?ndeki Iran yaptirimlari oylamasi benzeri anlasmazliklar yasayacagiz. Benim hukumetim, bu farkliliklari kabullenmede samimi. Taktikler konusundaki farkliliklarimiza ragmen, Turkiye?nin nukleer silahla donanmis Iran?in engellenmesi ve uluslararasi nukleer silahlarin onlenmesi rejiminin guclendirilmesi amacini paylastigina guclu bir sekilde inaniyorum. Verdigi oya ragmen, Turkiye?nin tum BM ulkeleri gibi BM Guvenlik Konseyi?nin 1929 sayili kararini (Iran?a yaptirim) harfiyen uygulamayi ve nukleer silahsiz bir dunya icin calismayi hedefledigini biliyorum. NATO semsiyesine alinan fuze kalkaninin Turkiye?deki rolu ne olacak? Lizbon?daki zirvede, liderler, Pakt?in topraklarini ve nufusunu balistik fuze tehdidinden korumasi gerektigine karar verdi. Tarihi karar, Turkiye dahil tum muttefiklerle genis muzakerelerin ardindan alindi. Sistem, bazi ulkelerde balistik fuzelerin yayginlasmasi ya da devlet disi aktorlerin simdi ya da gelecekte muttefikleri tehdit edebilmesine bir cevap, bir savunma kapasitesi. Ozellikle bir ulkeye yonelik degil. Pakt, bu kararin nasil uygulanacagi ve Pakt uyelerinin katkilarinin bizi en iyi sekilde korumasi icin nasil entegre edilecegi konusunda halen karar vermeye calisiyor. Acilim surerse PKK?nin cazibesi ve gucu kalmaz Turk Hukumeti, PKK?ya karsi mucadelede ABD Yonetimi ile isbirliginden memnun. Ancak bazi konularda Amerikan tarafindan daha fazla destek bekliyorlar. Bu konuda ne yapabilirsiniz? Turk Hukumeti?nin Kurt acilimini nasil degerlendiriyorsunuz? PKK, bizim Yabanci Terorist Organizasyon olarak kabul ettigimiz bir orgut. Bolgenin istikrarina bir tehdit. ABD, bu soruna gogus germede bizim Turk ve Irakli muttefiklerimizin cabalarina destek veriyor. Turkiye?nin, teroristlere karsi kendini savunma hakki var. Bizim ustumuze dusen kisimda, ABD, PKK?yi Yabanci Terorist Organizasyon ve onemli bir uyusturucu saticisi kabul ederek, PKK?nin maddi destek kaynaklarini suc kapsamina almak icin calisti. Kuzey Irak?ta PKK?ya karsi Turk askeri operasyonlarina destek sagliyoruz. PKK?nin Avrupa?daki bagis toplama, kara para aklama ve benzeri faaliyetlerine karsi savasmak icin Avrupali muttefiklerimizle calisiyoruz. Avrupa hukumetlerinin bu tur faaliyetlere karsi davalar actiklarini gormekten mutlu oluyoruz. Ayni zamanda PKK?nin cozumunun sadece askeri olmadigini vurguluyoruz. Bu, insan haklari ve butun Turkiye vatandaslarinin yasam standartlarini gelistirme cabalari ile art arda yurumeli. Turkiye?deki Kurtler ve diger gruplar icin insan haklari ve ekonomik durumun iyilestirilmesi inisiyatifi ?Milli Birlik Projesi? turu adimlari memnuniyetle karsiliyoruz. ABD, gecen yil Kurtce ve diger dillerde devlet ve ozel TV yayinciliginin baslamasini, Kurtce ve diger diller dahil universitelerde dil bolumlerinin acilmasini ve Antiteror Yasasi?nda yapilan son degisiklikleri de memnuniyetle karsiladi. Bunlar, devam ettirilir ve zaman icinde genisletilirse, PKK?nin cazibesini ve gucunu zayiflatacak turden adimlardir. Heybeliada Ruhban Okulu?nu hatirlatti ABD Disisleri Bakanligi, yayinladigi yillik Uluslararasi Din Ozgurlugu Raporu?na gore Turkiye?de Anayasa din ozgurlugunu sagliyor ama butunluk maddesi ve laik devletin varligi, bu haklari sinirliyor. Sizin yorumunuz nedir? Devam eden reformlarla, ben Turkiye?nin dini ve etnik azinliklar ve diger etnik ile diger grup mensuplari dahil, basarili, sekuler, Musluman cogunluklu bir demokrasinin, butun vatandaslarinin haklarini esit olarak nasil koruyabildiginin etkili bir ornegi olabilecegini dusunuyorum. Turk Hukumeti ile Sunni cogunluk dahil resmi azinliklarin ve diger gruplarin din ozgurlugu endiseleri hakkinda bircok konuyu gorusuyoruz. Ve tum Turkiye vatandaslarina temel haklarin saglanmasi icin ilave reformlari tesvik ediyoruz. Tipki Turkiye?deki bircok Muslumanin derin inanci ve dinamizmine gosterdigimiz saygi gibi, 2009 Nisani?nda Turk Parlamentosu?nda yaptigim konusma dahil, din ozgurlugune olan bagliligin bir sembolu olarak Heybeliada Ruhban Okulu?nun yeniden acilmasi icin Turk Hukumeti?ne acik cagrida bulundum. Esnek darbelere dayanikli Barack Obama, sorulara verdigi yanitta Turk-ABD iliskilerini tarif ederken Ingilizce ?resilient? sozcugunu kullaniyor. Merriam Webster sozlugune gore, ?resilient?, ?kalici bir deformasyona ugramadan darbelere dayanabilen? demek. Esanlamlisi flexible (esnek), elastic (elastiki). Redhouse Turkce-Ingilizce Sozluk?te ise ?geriye firlayan, uzanip kisalan, elastiki, cabuk iyilesir? diye tarif ediliyor. Iran?la diplomatik cozum yoluna bagliyiz Goreve basladigimdan beri, ABD?nin Iran Islam Cumhuriyeti ile yeni bir muzakere fasli baslatmaya hazirlandigini dile getirdim. Iran Hukumeti?ne net bir secim onerdik. Uluslararasi yukumluluklerini yerine getirir ve daha guvenli, dunyayla daha derin bir ekonomik ve politik entegrasyon ve tum Iranlilar icin daha iyi bir gelecek gerceklestirebilirdi. Bu konuda diplomatik bir cozume bagli kalmayi surduruyorum. Iran?in barisci nukleer enerjiye hakki olduguna inaniyoruz ama bu hak derin sorumluluklar da getirir. Buna karsin Iran, yasadisi nukleer faaliyetlerine devam etti ve UAEA?yi (Uluslararasi Atom Enerjisi Ajansi), programinin tam anlamiyla barisci amaclar icin oldugu konusunda ikna edemedi. Ciddi bir sekilde muzakere edip nukleer programinin yalnizca barisci amaclar icin oldugunu ispatlamak Iran?in elinde. Iran?in bunu Ocak ayinda Turkiye?deki P5+1 gorusmelerinde yapma firsati var. Ilerleyebilecegimiz alanlar var ama taraflarin yapici yaklasimlar benimsemek icin hazirlanmasi gerek. Turkiye-ABD iliskileri hic olmadigi kadar onemli 2008?de Baskanligi devraldiktan sonra deniz asiri ilk resmi ikili ziyaretinizi Turkiye?ye yaptiniz. Bu ziyaretin ardindan ABD ve Turkiye arasindaki iliskiler ise farkliliklara ragmen gelismeye devam etti. Bugun iki ulke arasindaki durumu nasil goruyorsunuz? 2009 Nisani?nda Turkiye?ye gittigimde, ABD-Turkiye iliskilerinin onemini vurguladim ve yasadigimiz cagin zorluklarini asmak icin ABD ve Turkiye?nin yan yana durup beraber calismasi gerektigini soyledim. Aynisi bugun de gecerli. Gecen hafta Basbakan Erdogan ile olumlu gecen bir gorusmem oldu. Ve beraber, Amerikan-Turk iliskilerinin guclu yapisini teyit ettik. Bizim ortakligimiz elastikidir. Ve Wikileaks?in sorumsuz davranislarinin bunu tehdit edemeyecegi konusunda anlastik. Paylastigimiz cikarlar, paylastigimiz degerler ve ortakligimizin uzun vadeli degerlerine bagliligimiz, anlasamadigimiz zamanlarda bile iliskimizi kuvvetlendiriyor. Dunyanin yuz yuze oldugu, her gecen gun cetrefillesen zorluklar acisindan, Amerikan-Turk isbirliginin hic olmadigi kadar onemli olduguna inaniyorum. 10 yilin Turk performansi ?Son 10 yil, Turkiye?nin, onu en buyuk 20 kuresel ekonomiden biri yapan, dunyadaki en yuksek ekonomik buyume oranlarindan birini basarmasina tanik oldu. Turkiye gibi ulkelerin, paylastigimiz refahin gelisiminde daha buyuk roller oynamasi gerektigine inandigim icin, G20?yi, dunyayla olan ekonomik etkilesimimizin en onemli unsuru yaptim ve ortaya cikisini destekledim.? Basbakan Erdogan?in Israil?e ucak gondermesini alkisliyorum Turkiye ve Israil arasindaki kriz halen devam ediyor. Iki ulke bunu asmak icin ne yapmali? ABD bu sorunun cozumunde nasil bir rol ustlenebilir? Turkiye ve Israil?in ikisi de, ABD?nin onemli muttefikleridir. Bizim de tesvik ettigimiz ikisi arasindaki iliski, bolgesel istikrar icin esastir. Turkiye ve Israil?in makul bir yol bulma konusundaki cabalarini destekliyorum ve her iki ulusu da iliskileri tamir etmek icin yapabilecekleri her seyi yapmak icin tesvik ediyorum. Bu arada Basbakan Erdogan?in Israil Hukumeti?nin ulkedeki korkunc yangina karsi yuruttugu savasa yardim etmek icin Turk ucagi yollama konusundaki comert kararini alkisliyorum. ABD, Gazze?de aci ceken siviller icin halen derin bir endise beslemektedir. Ve Israil Hukumeti?nin mesru guvenlik endiselerini aklin bir kenarinda tutarken, Gazze?ye girisine izin verilen mallarin kapsami ve turunu genisletip, nufusun insani ve toparlanma ihtiyaclarini genis capta ele almak icin; Israil, Filistin Hukumeti, BM insani yardim kuruluslari ve STK?larla irtibata gecmeye devam etmektedir. Gul?e tesekkur ederim ABD ve Turkiye, sadece ortak menfaatler icin degil, demokrasi ve ortakliga olan guclu iradeyle de ikili olarak birbirine baglidir. Turkiye, komsulari ve onun otesindeki ulkelerle, daha once hic olmadigi kadar yogun bir etkilesim iceren aktif bir dis politika izliyor. Turkiye, Lizbon?daki NATO Zirvesi?nde de bir kez daha teyit ettigi gibi, Avrupa-Atlantik ittifakinin tamamlayici bir parcasidir. Zirvede, Cumhurbaskani Gul?e yeni NATO Stratejik Konsepti?ne destekteki liderligi icin tesekkur ettim ve 21?inci yuzyilin zorluklarina cevap vermek icin NATO?nun yeni kapasiteler gelistirmesinin oneminde mutabik olduk. Timeturk