Olumcul deneyde Turkiye liste basi

ABDdeki bircok ilac sirketinin yasalardan kacinmak ve arastirma maliyetini dusurmek icin, insanlarla yapilan deneyleri fakir ulkelere tasidigi ve bunlardan Turkiyenin 6nci sirada yer aliyor.

Amerikan Vanity Fair dergisi, ABD?deki bircok ilac sirketinin, yasal duzenlemelerden kacinmak ve ilaclari daha ucuza mal etmek icin insanlar uzerinde yapilan klinik deneylerini artik yurtdisinda, genellikle de fakir ulkelerde gerceklestirildigini yazdi. Milliyet gazetesi dosyayi surmansetinden duyurdu. Derginin ocak sayisinda yer alacak habere gore Turkiye klinik deneylerin en fazla yapildigi ulkelerden biri. Vanity Fair?e gore ilac sirketleri, Amerika?da yapilan arastirmalar sonucunda urettikleri ilacin yararli olduguna dair herhangi bir onay alamazlarsa, bunlarin yerine Turkiye, Hindistan, Fas, Romanya, Cin gibi ulkelerde yapilan klinik deneyler yurutuyorlar. Burada denekler daha ucuz ve bilincsiz oldugu icin tehlike olasiligi yuksek ilaclar bile rahatlikla test ediliyor, olumsuz sonuclar alinmasi halinde daha az sorun yasaniyor. Yani yabanci ulkelerdeki Saglik Bakanligi?ndan onay alarak yapilsalar da deneklere zarar verme olasiklari daha yuksek olan ilaclar deneniyor. Amerikan Gida ve Ilac Dairesi FDA yurtdisinda yapilan deneyleri denetleyemedigi icin bu ilaclarin guvenilirliligini tartisma konusu oluyor. Dergi ABD?nin yasal duzenlemeleri ve kontrolleri olmadan gerceklestirilen bu deneylerde yanlis sonuclar alindigini hatta olumler gerceklestigini iddia etti. EN COK DENEY YAPILAN ULKELER Vanity Fair?in haberine gore ilaclarin FDA?de onaylanmasi surecinde yurtdisinda yapilan deneylerin sayisi 1990?da yalnizca 271 iken, 2008?de sayi 6 bin 485?e cikti. Amerikali sirketlerin bugune kadar en cok deney yaptigi ulkeler Cin (1861), Rusya (1514) ve Hindistan (1457). Bu uc ulkeyi Romanya (876), Tayland (786) ve Turkiye (716) izliyor. Klinik deneylerin fakir ulkelere kaymasindaki en onemli faktor ilac sirketlerinin FDA?nin duzenlemelerinde bulunan bir bosluktan yararlanmasi. Buna gore ABD?de yapilan arastirmalar sonuncunda bir ilacin herhangi bir yarari bulunmadigina karar verilirse, yurtdisinda yapilan arastirmalar ile FDA?dan onay alinabiliyor. Bu nedenle ilac firmalari deneylerin yapildigi ulkelere ?kurtarici ulkeler? adini veriyor BIRKAC DOLARA DENEK VAR Ilac sirketleri dusuk gelirli nufusun cok oldugu bu ulkelerde gunde birkac dolar karsiliginda deneylere katilacak insan bulabiliyor. Bu kisilerin bazilari okuma yazma bilmedigi icin parmak basarak sozlesme imzaliyor. Uzerlerinde hangi ilaclarin denedigini bilmeyen insanlar cogu zaman tedavi gorduklerini dusunuyor. Sirketler hangi ilaclarin hangi ulkelerde denedigini, ilaci ?ne (FDA) sunana kadar aciklamak zorunda olmadiklari icin kotu sonuclar alinan, hatta olumlere yol acan deneylerin yapildigi ulkeler rapor edilmiyor. FDA?NIN DENEK SARTI FDA insanlar uzerinde yapilan ilk asama deneylerin en az 10 kisi uzerinde yapilmasini ongoruyor. Dort asamali deney surecinde denek sayisi binlerce kisi olabiliyor. Yani Turkiye?de bugune kadar yapilan tum testlerin ilk asama oldugunu varsaydigimizda bile en az 7160 kisinin denek olarak kullanildigi anlamina geliyor. SIZOFRENI ILACI ICIN DORT ILDEN GONULLULER ARANIYOR Vanity Fair dergisi, farkli ulkelerde yapilan deney sayilarini tespit etmek icin bunlarin hepsini birlestiren bir veritabanindan faydalaniyor. Milliyet?in bu veri tabaninda yaptigi incelemede Turkiye?de hala bircok arastirma icin denekler arandigi ortaya cikti. Hemen hepsi Saglik Bakanligi?ndan izinli olan bu arastirmalardan biri yeni bir sizofreni ilacini test ediyor. Adana, Samsun, Manisa ve Istanbul?da bu ilaci deneyecek ?fiziksel olarak guclu, 18-65 yas arasinda, sizofreni teshisi konmus, erkek ya da menopoza girmis ya da rahmi alinmis kadinlar? araniyor. Meme kanseri, kalp hastaliklari, solunum yetmezligi gibi bircok hastaliga karsi ilaclar ya da ameliyatlar da dahil tedavi yontemleri kullaniliyor. TURKIYE?DE ONAY ALAN ILAC 12 KISIYI OLDURDU Vanity Fair?in haberine gore ?kurtarici ulkeler? ile onay alan ilaclarin ne kadar tehlikeli olabilecegine dair bir kanit da ?Ketek? adli ilacin piyasaya surulmesi. 1990 yilinda uretilen ?Ketek? adli antibiyotik Turkiye, Macaristan, Fas ve Tunus?da yapilan bir deneye dayanarak 1 Nisan 2004?te FDA?dan onay aldi. Bu onay verilmeden bir ay once Ketek uzerinde ABD?de deney yapan Sanofi-Aventis?in arastirmacisi Dr. Anne Kirkman-Campbell Ketek deneyindeki bulgulari carpitmak nedeniyle 57 ay hapse mahk