Obama'nin Ortadogu Cambazligi
Obama yonetimi, Arap devrimlerinde halk ile diktatorler arasinda neden gel-git yasadi? ABD bundan sonra yapacagi maddi yardimlarla neyi hedefliyor? Baskan Obama'nin Ortadogu'da birbiri ardina cikan ayaklanmalara karsi tepkisini izlerken edinilen izlenim, her hafta karar degistirdigi yonunde. Obama Misir ordusunun destegini cektigi anlasilana kadar, Husnu Mubarek'i destekledi
Baskan Obama'nin Ortadogu'da birbiri ardina cikan ayaklanmalara karsi tepkisini izlerken edinilen izlenim, her hafta karar degistirdigi yonunde. Obama Misir ordusunun destegini cektigi anlasilana kadar, Husnu Mubarek'i destekledi. Bahreyn'deki dostlarini kollamaya calisirken, Libya'daki eski dusmanini koruyan duvarlari bombaladi. Washington her ikisine de kendilerini bekleyen sonu soyledigi halde, Yemen ve Suriye liderleri bu akima uyarak cekilmeyi reddediyor. Celiskili tutumlar, bazi ABD muttefiklerini sasirtiyor. Bazi Beyaz Saray yetkilileri bile Bahreyn'e giren Suudi guclerine karsi kisa bir bildiri yayinlayan Washington'un, Libya'da Muammer Kaddafi'nin guclerinin bombalamasini aciklamakta zorlaniyor. Obama'nin ust duzey bir kurmayi, gecen ay bir yemekte "Pragmatizm cok iyi bir sey. Ama tum bu olaylarin bir noktasinda, bazi ilkeler olusturmaliyiz" dedi. 19 Mayis'ta bunu yapmaya calisan Obama, geleneksel Amerikan degerlerini ABD dis politikasinin "en ileri onceligi" olarak vurgulamaya artik hazir oldugunu soyledi. Disisleri Bakanligi'nda yaptigi bir konusmasinda, en zor vakalarda bile "ABD'nin kendi kaderini tayin hakkini ve firsatlari genisleten degisimleri destekledigine dair kusku duyulmamasi gerektigini" soyledi. Obama "Yillarca bolgeyi oldugu haliyle kabullendikten sonra, simdi olmasi gereken hale getirmek icin calisma firsati bulduk" diye ekledi. Bunlar, ABD'nin tum dunyada bireysel ozgurlukler ugruna savasmasina yonelik cagrisi, Irak'in isgalinin bahanesi olarak gorulup dunyanin cogu yerinden reddedilen George W. Bush'un soylediklerini animsatan yuce ifadeler. O halde Obama hangi ABD baskanina benzeyecek? Yani bir katliami onlemek icin Bingazi'yi bombalattiktan sonra Usame Bin Ladin'i oldurtmek icin Pakistan'in egemenligini ihlal eden su gercekci ve pragmatik baskan. Veya 400 milyon kisiye, "reformun gerektirdigi riskleri alirsaniz, ABD'nin tam destegini elde edersiniz" sozu veren eski hukuk profesoru. Yakin zamanda Disisleri Bakanligi'ndaki gorevinden ayrilan Veli Nasir, "Bu sadece bir doktrinin parcasi. Ideal durumu acikliyor ama uygulamaya gecmesi gerek. Baskan en sonunda Bahreyn'i de Libya ve Suriye'ye uyguladigi standartlara tabi tutmak zorunda kalacak" diyor. Anlasilan, tutarli bir dizi taktik uygulamanin olanaksizligini belirtse de Obama, ABD politikasinin tutarliliga ihtiyac duydugu tam su anda gerek duydugu tek seyin, yarim bir doktrin oldugunu dusunuyor. Bircok Arap icin Obama, bazi ayaklanmalari kendi lehine kullanan ve petrol piyasalarina mudahale etme veya ABD'nin Iran'i kusatma politikasini bozma tehdidinde bulunduklarinda kendilerini yok sayan bir cikarci. Ulusal guvenlik danismani yardimcilarindan Benjamin J. Rhodes, "Obama'nin olaylara objektif bir sekilde bakip hem sokaklara cikan insanlarin taleplerini destekledigini hem de bunun uzun donemli cikarlarimiza uygun oldugunu soylemesi gerekiyordu ve oyle de yapti" diyor. Obama'nin konusmasindan sonra, ileride yaptiklari mecburen dikkatle incelenecek. Bahreyn kraliyet ailesi ulkeye asker gonderen komsu Suudi Arabistan'in sozunu dinlemeyi surdururse, Obama Suudilerle bozusur mu? Artan petrol fiyatlari ve buyuyen Iran tehlikesi karsisinda bu pek mumkun gorunmuyor. Yakin zamanda haklarini alan Misirlilar Musluman Kardesler'e firsat verip MisirIsrail barisini tehdit ederse, Obama borc silme ve kredi verme sozunu tutar mi? Obama'nin stratejistlerinden birisi, "Biz bu yardim paketinde 'Musluman Kardesler istisnasi' oldugunu dusunuyoruz" diyor. Obama konusmasinda bu tur olasiliklardan bahsetmedi. Bunun da nedeni belli. Ortadogu zaten yeterince karmasik. Olmasi muhtemel gelismelerden bahsederek olayi daha da cikmaza suruklemenin hicbir nedeni yok. Ancak ekibiyle konusunca, Obama'nin uzun vadede kendi kaderini tayin hedefini benimseyerek kendisine manevra alani yarattigina inandigi anlasiliyor. Konusmasinda, "Kisa vadeli cikarlarimizin uzun vadeli vizyonumuzla tam ortusmedigi zamanlar olacak" diyen Obama, bu catismalari nasil idare edecegini soylemedi. Obama, bu sorunla karsilasan ilk baskan degil. Jimmy Carter dis politikasinin merkezine insan haklarini yerlestirmeye calismisti. Ama bu yuzden dusmanlarina genelde kararsiz ve zayif gorundu. George W. Bush, Irak'taki savasi "ozgurluk" temeline oturtmaya calisti. Destekleyenler Bush'u ozgurluk mesajini dunyaya yaymaya calisan bir baskan olarak goruyor. Ama elestirenler, Irak'ta kitle imha silahlari bulamamasini h