Livni, Turkiye ve Israil'i barisa cagirdi

Israil eski disisleri bakani ve anamuhalefet partisi Kadima?nin Genel Baskani Tzipi Livni, diplomatik iliskileri donma noktasina gelen Turkiye ve Israil liderlerine ?masaya oturun? cagrisinda bulundu. Turkiye?deki son PKK saldirilariyla Israil?in ilgisinin olmadigini dusundugunu ve ?bunu umdugunu? soyleyen Livni, iki ulkenin Arap Bahari?ni birlikte sekillendirebilecegini de iddia etti

  Tzipi Livni, ?Aradaki ihtilafi giderecek bir yol bulmaya ihtiyac var; her iki halkin da kabul edebilecegi bir formul bulmaya ihtiyac var. Su an liderler arasinda bir gorusme yapilmasi ve her seyin masaya konulmasi gerekiyor; problemler, endiseler, anlasmazliklar, her sey...? diye konustu. Filistin?le barisin Israil?in de cikarina oldugunu kaydeden Livni, Turkiye ile Israil arasinda su an yapilacak en dogru seyin, ?tansiyonu dusurmek, iki tarafin birbirine bagirdigi bu megafon diplomasisinden vazgecerek sakinlesmek ve ardindan bir odaya girerek durust bir konusma yapmak? oldugunu soyledi. TURKLERIN HAYATINI KAYBETMESINDEN DOLAYI UZGUNUZ Israil eski Disisleri Bakani ve anamuhalefet partisi Kadima?nin Baskani Tzipi Livni, Tel Aviv?deki ofisinde sorulari cevapladi. Livni, Mavi Marmara olayini degerlendirirken, ?Mesele insanlarin hayatlarini kaybetmesine, Turklerin hayatini kaybetmesine geldiginde biz bunun icin kendimizi cok uzgun hissediyoruz.? dedi; fakat ?Gazze?ye dogru giden bu gemiyi durdurmak zorunda kaldiklarini? vurguladi. Turkiye ve Israil?i ?bolgedeki iki demokrasi? olarak nitelendiren Livni, ?Aradaki ihtilaflari giderecek bir yol bulmaya ihtiyac var, her iki halkin da kabul edebilecegi bir formul bulmaya ihtiyac var.? ifadelerini kullandi. Bugune kadar, iliskileri eski seyrine dondurecek bir formul bulanamamasina ?acidigini? dile getiren anamuhalefet lideri, soyle devam etti: ?Ben disisleri bakani iken beraber calisirdik. Ustelik sadece Israil ve Turkiye arasindaki ikili meselelerde degil. Turk hukumeti ayrica Israil ile Suriye arasindaki baris gorusmelerine cok katkida bulundu. Turk hukumetinin Filistin'deki durumdan dolayi endiseli oldugunu biliyorum. Filistin ile Israil arasindaki bir barisin Israil'in de cikarina olduguna inaniyorum. Turk hukumeti de bunu destekliyor. Bu anlayis cercevesinde, ayriliklarimizin ustesinden gelmenin bir yolunu bulmaliyiz.? ILISKILER DINI DEGIL SIYASET TEMELLI OLMALI; YOKSA SORUNLAR COZULMEZ Iliskilerin bozulmasinda Israil koalisyon hukumetinde ?daha dini gruplarin yer almasinin? etkisini de degerlendiren Kadima lideri, ?Israil'de farkli trendler var, Turkiye'de farkli trendler var; ama nihayetinde devletlerinin cikari icin en iyi seyin ne olacagina karar vermek, liderlerin sorumlulugundadir. Benim pozisyonumdan, Turkiye'nin cikarinin da ne oldugunu gormeye calisirsam bunun Israil ile ikili iliskiler oldugunu soylerdim.? seklinde konustu. Iliskilerin bozulmasinin, Israil siyasetinde etkili dini partilerle baglantili oldugunu dusunmedigini vurgulayan Tzipi Livni, ?Olmamali? Bu anlasmazligi devletler arasinda bir anlasmazlik olarak gormeliyiz, insanlar arasinda veya dini yapilardan dolayi degil. Cunku tarihe baktigimizda dini anlasmazlik temelli catismalarin cozulmesinin biraz sorunlu oldugunu goruruz.Ama devletler arasindaki sorunlar cozulebilir cinstendir. Bu yuzden bu tartismayi diplomatik ve politik dogasinda tutmamiz ve onu insanlar arasindaki bir tartismaya donusturmememiz cok onemli.? dedi. GUL VE ERDOGAN?LA GORUSMELERIM OLDU Israil?de ilk kez 2005?te devraldigi disisleri bakanligi koltugunda 2009?daki secimlere kadar oturan Tzipi Livni, o donemde disisleri bakani olan Cumhurbaskani Abdullah Gul ile ayni donemde gore yaptigini, gecmiste Basbakan Tayyip Erdogan ile gorusmeleri oldugunu ve Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu?nu da tanidigini aktardi. Eski disisleri bakani, iki ulkenin o donemdeki iliskileri icin ise ?Gecmiste de ayriliklarimiz vardi. Erdogan, Gul ve digerleri, bolgede yikici bir rolu oldugunu dusundugum Hamas'in rolu hakkinda yaptigimiz gorusmeleri hatirliyorlardir. Ayrica Hamas secildikten sonra yanlis anlasilmalar oldugunu hatirliyorum. Ama buna ragmen birlikte calisabiliyorduk. Bolgedeki durum hakkinda Turk gorusunu dinlerken Israillilerin Filistinlilerle baris istedigi, Mahmud Abbas'la mesru bir Filistin yonetiminin mumkun ve ulasilabilir oldugu ve boyle yapmak icin Hamas'i gayrimesrulastirmamiz gerektigi konularinda bazi zamanlar ikna etmeye calistim, bazen de basarili oldum.? ifadelerini kullandi. TURKIYE ILE ISRAIL AYNI KAMPTAYDI Ancak o gunlerde ayni zamanda Filistinlilerle de gorusmelerde bulunduklarini, Suriye ile gorusmelerin de oldugunu aktaran Tzipi Livni, ?Bolgede ayni kampin parcasi oldugumuz ve beraber durdugumuz cok acikti. Bu Israil ve Filistinliler arasinda ve ayni zamanda Suriye ile baris isteyenlerin kampiydi. Hamas o zaman dislanmisti. Cunku onlarin ideolojisi, bizi burada kabullenmek istemeyen dini bir ideoloji temelliydi. Ama beraber calistik ve ayriliklari giderebildik. Gecmiste bunu yaptik.? diye devam etti. Ankara'daki teror saldirisindan sonra uzuntulerini iletmek icin Bakan Davutoglu'nu aradigini hatirlatan eski disisleri bakani, ?Israillilerin cogu da hatirlayacaktir; Carmel daglarindaki yanginda, filo olayindan beri bu anlasmazliklarimiz olmasina ragmen Turkiye bize yardim etti. Bu benim oldu bitti saydigim bir sey degil. Bazi zamanlarda farkliliklarin ustesinden gelinmesine ve insani konularin ardindan siyasi konularin gorusulmesine ve en sonunda da beraber calismak icin bir yol bulunmasina ihtiyac oldugunu dusunuyorum.? diye ekledi. MEGAFON DIPLOMASISI TERK EDILMELI Tzipi Livni, iki ulke arasindaki diplomatik iliskilerde yasanan krizin cozulmesi icin yapilmasi gerekenleri ise soyle siraladi: ?Liderler arasinda bir gorusme yapilmasi ve her seyin masaya koyulmasi gerekiyor; problemler, endiseler, anlasmazliklar... Nelerin sorunlu oldugunun gorulmesi, bir tarafin neyle yasayabilecegi, diger tarafin yasayamayacaginin gorulmesi... Buna son verecek sadece sembolik bir seyler yapmak degil. Her seyin masaya konmasinin cok onemli olduguna inaniyorum cunku bugun gordugumuz sey sadece aciklamalar. Bir taraftan bir aciklama geliyor, ardindan diger taraftan bir aciklama geliyor. Sorun halka geldiginde, Israilliler icin konusuyorum, Turkiye'ye bakiyorlar, dusundukleri sey; ?belki bir seyler bozulmus olabilir, bu konuda yapacak hicbir sey yoktur?. Sanirim bu goze alabilecegimiz bir sey degil. Halkin vazgectigi bir durum var, ?Tamam durum buysa liderlerin konusma sekli buysa daha onceki iliskilere donmek icin bir sans yok? diyorlar. Su an yapilacak olan dogru sey tansiyonu dusurmek, aciklama yapmamak, iki tarafin birbirine bagirdigi bu megafon diplomasisini yapmamak, sakinlesmek ve ardindan bir odaya girmek ve durust bir konusma yapmak. Cunku devletler arasindaki iliskiler insanlar arasindaki iliskiler demektir; ama ayni zamanda liderler arasindaki saygi ihtimali ve guven ihtimali demektir. Hepimizin bu guveni yeniden insa etmesi gerekiyor.? Erdogan?in aciklamalarinda surekli olarak ?meselenin Israil halki ile degil Israil hukumeti ile olduguna? vurgu yapmasini degerlendiren Livni, ?Ama bunun artik geri donulemez oldugunu dusunen Israilliler var. Turkiye?nin gittigi yol bu; Turkiye Israil?e bir zamanlar oldugu uzere, karsilikli cikarlarin oldugu dost bir ulke gibi bakmiyor. Bu sadece bir aciklamayla ilgili degil butun durumla ilgili.? seklinde konustu. UMARIM PKK SALDIRILARIYLA ISRAIL?IN BAGLANTISI YOKTUR Livni ayrica Israil Disisleri Bakani Avigdor Lieberman?in ?Kurt kartini oynamaktan? bahsetmesinden sonra Turkiye?de teror orgutu PKK?nin saldirilarinin arasinda ?bir baglanti olmadigini dusundugunu ve olmamasini umdugunu? belirtti. Israil ve Turkiye iliskilerindeki sorunlarin sadece ikili iliskilerdeki yanlis anlasilmalardan kaynaklanmadigini vurgulayan Tzipi Livni, iki ulkenin ticaret, turizm ve isbirligi konularinda birlikte calisabildigini vurguladi. Israil-Filistin iliskilerinin, bolgede Turkiye?nin de dahil oldugu bircok ulke ile iliskilerinde etkisi olduguna deginen Livni, ?Filistinlilerle catismanin sona erdirilmesinin Israil?in cikarina olduguna inaniyorum. Bunu Turkiye?ye bir iyilik olarak gormuyorum, bu sorunun zaten bitirilmesini istiyorum. Bu sekilde Israil?in Turkiye ve bolgedeki diger ulkelerle arasindaki tansiyon dusurulebilir.? dedi. TURKIYE VE ISRAIL ARAP BAHARI?NI BIRLIKTE SEKILLENDIREBILIR Arap Bahari?ni ve Turkiye ile Iran?in bolgedeki rollerini de degerlendiren Tzipi Livni, ?Turkiye ve Israil?in Arap Bahari?ni birlikte sekillendirebilecegini? ise su sozlerle savundu: ?Iran?in bizim acimizdan ve uluslararasi acidan dunyaya ve bolgeye bir tehdit oldugu acik. Ve sadece Israil?i degil bolgedeki diger ulkeleri tehdit eden asiri ideolojilerini gosteriyorlar. Bu durumda, istikrarli bir Turkiye?nin rolu cok onemli. Ben bu yuzden Israil ve Turkiye?nin masaya oturmasini, gidisati gozden gecirerek bolgede daha fazla asirilik teror gormemek icin bu trendleri nasil etkileyebileceklerini konusmalarini, boylece gelecegi beraber sekillendirmeleri gerektigini dusunuyorum. Halihazirda maalesef durum oyle degil ve bu gidisati etkileyemiyoruz.? FILISTIN, BM YERINE ISRAIL ILE GORUSMELERI TERCIH ETMELI Filistin Devlet Baskani Mahmud Abbas?in Birlesmis Milletler Guvenlik Konseyi?ne basvurusunu da degerlendiren Tzipi Livni, BM?nin ?bir devlet kurmayacagina, sadece deklare edebilecegine? dikkat cekti. Kendisinin Israil ile Filistin arasinda gorusmeler yapilmasindan yana oldugunu aktaran Livni, ?Gorusmeleri bir an once yeniden baslatin, kaldigimiz yerden devam edin, her seyi masaya koyun ve bu catismayi bitirin. Zaman aleyhimize isliyor. Bolgede degisiklikler oluyor, siranin kimde oldugunu kimse bilmiyor.? cagrisinda bulundu. Gorusmelerin durdugu iki yildan beri bir guven eksikligi olustugunu ve Filistinlilerin BM?ye gitme karari aldigini hatirlatan Livni, BM Guvenlik Konseyi?nde ABD?nin vetosundan dolayi bir Filistin devleti gormeyeceklerinin acik oldugunu vurguladi. Bir Filistin devletinin ancak gorusmelerden sonra kurulabilecegini dile getiren Tzipi Livni, gorusmelere baslamanin her iki tarafin da cikarina oldugunu savundu. ONCE FILISTIN YONETIMI ILE ANLASMA SAGLANIP HAMAS?A SUNULMALI Israil?de bugune kadar iki devletli cozumu destekleyen biri olarak bilinen ve gecmiste Filistinli liderlerle bircok gorusmesi bulunan Livni, Filistin?de bugun ?baris ortagi? olarak Mahmud Abbas ve yonetimini kabul ettiklerini dile getirdi. Hamas?in ise Israil?in var olma hakkini kabul etmedigini ve Hamas?la bir baris saglanmasi konusunda umudu olmadigini aktaran Livni, Filistin?de ?sifir toplamli bir oyun oynandigini? vurgulayarak, ?Hamas ne zaman kazansa Filistin yonetiminin zayifladigina? dikkat cekti. Su anki Filistin yonetimi ile gorusmelerin yapilip sonunda bir anlasmaya varilmasini tercih ettigini aktaran Livni, ?O zaman bir anlasma olduktan sonra Hamas?a bir tercih sunmamiz gerekir. Kabul etmeleri halinde Filistin devletinin kurulacagi, kabul etmemeleri halinde kurulmayacagini belirten bir anlasma. Su anki Filistin yonetimi ile bir anlasmanin mumkun ve yapilmasi gereken dogru sey oldugunu dusunuyorum.? diye ekledi. Siyasete 1996 yilinda giren ve parlamentoya ilk kez 1999?da secilen Tzipi Livni, ilk olarak Ariel Saron liderligindeki Likud Partisi icinde yer almisti. Kasim 2005?te de Saron ve Ehud Olmert ile birlikte su an lideri oldugu Kadima?nin kurulusunda onemli rol oynadi. 2006 secimlerinden once yasanan istifalardan dolayi gecici olarak disisleri bakanligina getirilen Livni, 2006?da kurulan 31?inci hukumette bu gorevini korudu. 2006?daki secimlerden sonra Israil siyasetinde ?ikinci en guclu siyasetci? olarak nitelenen ve Israil siyasetinde Golda Meir?den sonra bu koltuga oturan ikinci bayan olan Livni, 2008?de de Ehud Olmert?ten bosalan koltuga gecerek Kadima?nin yeni baskani oldu. Subat 2009 secimlerinde partisi Kadima?yi az farkla birinci yapti; ancak Cumhurbaskani Simon Peres hukumeti kurma gorevini Likud?un basindaki Binyamin Netanyahu?ya verdi. Netanyahu, Shas gibi asiri sagci partilerin yer aldigi koalisyon hukumetini kurdu. ISRAIL?DE HALK PARTIYE DEGIL BASBAKANA OY VERIYOR; RAKIBIM NETANYAHU Roportajda Israil?deki siyasete iliskin degerlendirmelerde de bulunan Livni, Israil?de merkez sagda uzun sureli bir parti bulunmamasinin nedeninin, halkin secimlerde ?bir partiye degil basbakana oy vermesi oldugunu? soyledi. ?Gelecek secimler, son secimlerde oldugu gibi Netanyahu ve benim aramda gececek? diyerek iddiali konusan Livni, soyle devam etti: ?Benim tercihim muhalefette olmakti; cunku bu hukumetin bir parcasi olamazdim. Su an iktidarda olmamaktan dolayi odedigim bir bedel var; ama bu en sonunda secimlerden once odenecek ve halk bizim sadece muhalefet degil Netanyahu?nun hukumetine alternatif oldugumuzu gorecek.? Netanyahu hukumetinin giderek dini egilimler gostermesi konusunda ise anamuhalefet lideri, ?Netanyahu bu koalisyonu kurarak tercihini yapti. Dogal partnerleri ?ultra-ortodokslar? ve diger partileri de cagirdi. Bu da koalisyonun pozisyonunu, ana hatlarini belirliyor. Koalisyon kurabilmek icin odemeyi goze aldigi bir bedel bu. Cunku Kadima gibi baska alternatifleri vardi; ama o baska partilerle koalisyon kurmayi tercih etti.? degerlendirmesinde bulundu.   Cihan