Libya'da savas bitti mi?
'Libya'da Kaddafi'nin kaybettigi acik, ama kimin kazandigi da belli degil' diyen Ortadogu uzmani gazeteci Patrick Cockburn, Libya'nin Avrupa'ya yakin bir petrol ureticisi olusu nedeniyle cogu yonetici ve devletin bu nedenle yeni Libya'yi tanidigina dikkat cekiyor. Muhalifler Trablus'a yaklasirken, baskentin bir carpisma gerceklesmeden dusup dusmeyecegi belli olmasa da, Muammer Kaddafi'nin 41 yillik iktidari sona erecek gibi gozukuyor
Muhalifler Trablus'a yaklasirken, baskentin bir carpisma gerceklesmeden dusup dusmeyecegi belli olmasa da, Muammer Kaddafi'nin 41 yillik iktidari sona erecek gibi gozukuyor. Halen catismayi yurutecek adamlari ve muhimmati var ama destekcileri halihazirda kaybedilmis bir dava ugruna olecek bir neden olup olmadigina karar veremeyebilirler. Kaddafi rejiminin devrildigi kosullar Libya'nin gelecegi icin onemli. Kaddafi'nin kendisi kacacak mi, tekrar savasmak uzere ortadan mi kaybolacak? Tutuklanacak veya son bir kapanda olecek mi? Destekcileri avlanip oldurulecek mi? 6 aylik bir ic savastan sonra, kalici barisin saglanmasi icin onun destekcilerinin dislanip katledilmeleri, oldurulmeleri, misillemelere hedef olmalari veya siyaseten marjinallestirilmeleri dogru olmayacaktir. Kaddafi iktidarda kalacak kadar gucunun olmadigini sergilemis olsa da bu isyancilarin agirlikli guce sahip olduklari anlamina da gelmiyor. Mart ayinda yenilgiden, NATO hava saldirilarinin Bingazi'ye dogru ilerleyen Kaddafi'nin zirhli araclarini vurmasi sonucu kurtarildilar. Su anda Trablus'a girebiliyorlar cunku NATO'dan taktik hava destegi aliyorlar. Bu sira disi bir durum. Su anda ABD ve Ingiltere dahil 30 yabanci devlet Bingazi'deki Gecici Ulusal Konseyi (GUK) Libya hukumeti olarak taniyor. Ancak GUK, hicbir surette su anda baskenti kusatan isyanci milislerce taninmiyor. Misrata'da sehirlerini korumak uzere mucadele eden isyancilar ozel olarak GUK'un talimatlarina uyma niyetleri olmadigini soyluyorlar. Uyusmazliklari devam etmeyebilir ama bu isyancilarin derin bir sekilde bolundugune isaret. Tek isaret bu degil. Isyancilarin bas kumandani Abdul Fettah Yunus sadece birkac hafta once cephede tuzaga dusurulup, korumalarindan ayirildiktan sonra iskence edilerek olduruldu ve cesedi yakildi. Ardindan GUK, Yunus'un olumunu etkili bir sekilde sorusturamadigi gerekcesiyle gecici kabineyi gorevden aldi. Goreve son verme acik bir sekilde Yunus'un kabilesi, Obedi'nin onun olumu icin aciklama talep etmesinin uzerine geldi. Libyalilar icin Kaddafi'nin uzun yillardir suren yonetiminin sona ermesi muazzam bir rahatlama getirecektir. Kaddafi'nin kisi kultu, alti bos idelojisi, Gilbert ve Sullivan tarzi komedi opera antikleri tehlikeli tipte bir baskinin yaratilmasina neden oldu. Libyali ogrenciler bilgisayar muhendisliginde veya diger disiplinlerde Kaddafi'nin Yesil Kitabiyla ilgili zorunlu sinavi gecemedikleri icin sinifta kaldiklarina yaniyorlardi. Bu yuzden ayaklanma basladigi sirada (15 Subat'ta) Bingazi'de Yesil Kitap calismalari merkezinin eylemin orgutleyicilerinin planladiklarindan iki gun once yakilmis olmasi sasirtici degildir. 1969'da Monarsiyi deviren Kaddafi ve cevresindeki genc isimlerin naif ulusalciligi Arap liderlerini saskina cevirdi. Ama yeni rejim Libya ve Ortadogu icin dramatik sonuclar yaratacak sekilde benzinin fiyatini arttirarak Bati'yi koseye sikistirdi. Libyalilar Misir'daki veya petrol yatagi olmayan komsularindan daha yuksek yasam standartlarina sahip olabildiler. Lakin Kaddafi'nin sozde radikalizmi ve ogullarinin buyuk servet ve iktidar paylari kapmasiyla yonetim son 10 yilinda hemen hemen monarsiye donustu. Libya'nin Avrupa'ya yakin bir petrol ureticisi olusu, daha bir yil once Kaddafi'ye yalakalik yapan cogu yonetici ve devletin onu tiran ilan etmesine ve isyancilarin komutanligini olusturan saibeli adamlari yeni Libya olarak tanimasina yol acti. Son 5 ayda cesitli ulkelerden duyulan demokrasi yanlisi retorik ve Kaddafi'yi seytan ilan etme egilimleri asil kazananin kim olacagina dair iddiaya tutusan acikgoz hukumetlere ait. Kaddafi'nin kaybettigi acik ama kimin kazandigi da belli degil. ABD tarafindan azimsanamayacak derecede desteklenen Ingiltere ve Fransa ilk basta insani nedenlerle mudahale etti ama bu suratle rejim degisikligine zorlayan askeri bir maceraya donustu. Ise girisildikten sonra NATO, Kaddafi devrilene kadar geri cekilecege benzemiyordu. Pikaplarin olusturdugu konvoylari dolduran coskulu ama egitimsiz milis gucleri Kaddafi guclerini havaya ucuran taktik hava destegi olmasaydi hicbiryere varamazlardi. NATO hava destegi olmasina ragmen savasin bu kadar uzamis olmasi da sasirtici. NATO isyancilari iktidara getirirse Libya'da bundan sonra olacaklarda baskin bir rol oynamaya devam edecek mi? 2001'de Taliban icin oldugu gibi Saddam Huseyin'in 2003'te devrildigi zaman cogu Irakli tarafindan desteklenmedigini hatirlatmak onemli. Ama her iki durumda da iktidarin yerine gecebilecek, halk destegi olan muhalefet kesimleri mevcuttu. Her iki durumda da cozum getirecegi dusunulen savaslar yeni yanginlari getirdi. Yabanci muttefikler yabanci isgalciler olarak goruldu. Libya'da isyancilar zafer elde etti ama Saddam ve Taliban'da oldugu gibi Kaddafi'nin dususunu kesinlikle yabanci mudahale getirdi. Aslinda Kaddafi her ikisinden daha fazla direndi ve savas Fransa ve Ingiltere'nin hayal ettiginden daha siddetli ve uzun oldu. Kaddafi'nin gidecegi acik ama savasin bitip bitmedigini bekleyip gorecegiz. Timeturk