Turkiye, Mavi Marmara saldirisini Birlesmis Milletler'in (BM) yargi organi Lahey Adalet Divani'na tasimaya hazirlaniyor. Mavi Marmara saldirisinda Israil'i neredeyse hakli goren raporun ardindan her turlu uluslar arasi mecraya basvuru yapilacagi aciklanmisti
Mavi Marmara saldirisi sonrasinda Israil'e uygulanacak yaptirimlar arasinda, Mavi Marmara saldirisi ve Gazze ablukasini Lahey Adalet divanina tasinacagi aciklanmisti. Peki BM'nin en ust yargi orgutu olan Lahey Adalet Divani'ndan bir sonuc cikar mi? Uzmanlar, uluslar arasi hukukun bunu pek mumkun kilmadigini belirtiyor.
Israil aleyhine kara cikmasi imkansiz
Iki devlet arasindaki anlasmazliklara bakan Lahey Adalet Divani'na bir konunun tasinmasi icin oncelikle iki devletin de Lahey cozumunde mutabik kalmasi gerekiyor. Iki devletten biri bunu kabul etmezse devreye BM Guvenlik Konseyi ve Genel Kurul giriyor. Bu iki kurulun, konunu Lahey'e tasinmasi icin karar almasi gerekiyor. Ama ozellikle BM'de veto hakki bulunan ulkelerin Israil'le olan iliskileri goz onune alinirsa, BM kurullarindan boyle bir kararin cikmasinin neredeyse imkansiz oldugu sonucuna variliyor.
Israil acisindan hicbir baglayiciligi yok
Israil Lahey'e gitmeyi kabul etti, ya da BM Guvenlik Konseyi veya BM Genel Kurulu'ndan Lahey karari cikti. Boyle bir durumda acilacak davada mahkeme Turkiye lehine dahi karar verse bu durumun Israil acisindan hicbir baglayiciligi bulunmuyor. Daha oncesinde defalarca BM kararlarini ihlal eden Israil, Lahey'den cikacak karari uygulamak zorunda degil.
Uluslararasi iliskiler uzmani Prof. Dr. Beril Dedeoglu:
Sonuc almanin cok da imkani yok
Dava olarak sonuc almanin cok da imkani yok. Iki devletin arasindaki anlasmazlik oraya tasinacak. Cok bir sey beklememek gerekiyor cunku baglayiciligi yok. Turkiye Lahey'e gitse bile Israil oraya gelmeyecektir. Dava sonuclansa ve Turkiye lehine bir karar cikarsa bu BM Guvenlik Kurulu gibi kurullarda bir referans olur. Ancak bir kamuoyu olusmasina vesile olur ve Palmer Raporu kaduk kalir.
Turkiye'nin tek tarafli goturme sansi yok
Bir konunun Lahey'e tasinabilmesi icin anlasmazlik halinde bulunan iki devletin de muvaffakiyetinin olmasi gerekiyor. Israil boyle bir seye razi olmayacaktir. Turkiye'nin tek tarafli goturme sansi yok. Mavi Marmara saldirisinin Lahey'e tasinabilmesi icin Israil'in de buna "evet" demesi gerekiyor. Turkiye bunu BM Guvenlik Konseyi'ne tasiyabilir ancak buradan da bir karar cikmasi zor gorunuyor. Veto hakki bulunan daimi uyelerden ozellik ABD, Ingiltere ve Fransa'nin Israil'in aleyhine bir karar almasi soz konusu bile olamaz. Gercekci olmak lazim.
1976'yi hatirlatti
1945 yilinda kurulan olusturulan Lahey adalet divanina Turkiye simdiye kadar hic basvuruda bulunmadi. 1976 yilinda Yunanistan Ege kita sahanligi meselesini tek tarafli olarak Lahey'e tasimak istedi. Anca Turkiye'nin bu duruma karsi cikmasi uzerine konu divana tasinamadi.