Kuzey Kutbunda 'soguk savas' mi basliyor?

ABD donanma amirali yaklasmakta olan cevre guvenligi gorusmelerinden once, kuresel isinma ve dogal kaynaklar icin girisilen yarisin yeni bir ?soguk savasi? atesleyebilecegi konusunda uyarida bulundu.

NATO?nun en yuksek rutbeli komutanlarindan birisi kuresel isinmanin ve dogal kaynaklari elde etmek icin girisilen rekabetin Kuzey Kutbunda bir catismaya yol acabilecegi uyarisinda bulundu. Amiral James G Stavridis tarafindan yapilan bu degerlendirme bugun (Carsamba) NATO ulkeleri tarafindan yapilacak olan ?Kuzey Kutbu?nda cevre guvenligi muzakereleri' toplantisindan hemen once geldi. Rus liderlerin de katilimiyla bir ?calistay? formatinda gerceklestirilecek olan bu muzakereler, ikinci bir soguk savasi onlemek amaciyla Moskova ile bir diyalog yaratma tesebbusu olarak goruluyor. Stavridis, ?Kuzeydeki bu anlasmazlik simdilik bariscil bir sekilde ele aliniyor ama yasanmakta olan iklim degisikligi ile birlikte onumuzdeki yillarda, daha kolay bir sekilde erisime hazir hale gelen bu kaynaklara ulasma arzusu bu dengeyi tersine cevirebilir? seklinde degerlendirmelerde bulundu. ABD donanma amirali, askeri kuvvetlerin burada onemli bir rol oynayacagina inanmakla birlikte, asil mucadelenin ticari ve diger bazi cikarlar cercevesinde sekillenecegini dusunuyor. Stavridis ?Iklim degisikliklerinin ortaya cikardigi bu yeni cikarlar ve bu mevcut durum karsisinda yapilmasi gereken akil yurutme bugunun kuresel liderlerini yeniden bir hesap yapmaya ve Kuzey Kutbu?nun bir catisma alanina donmekten ziyade, bir isbirligi alani olarak kalmasini saglamak icin cabalarini birlestirmeye sevk etmeli? seklinde devam etti. Scott Polar enstitusunde gerceklesecek olan bu muzakerelerin onemi, Kuzey Kutbu cevresinde meydana gelmekte olan degisimin hizi ve buzul parcalarinin erimeye baslamasi neticesinde erisime hazir hale gelen petrol ve diger dogal kaynaklarin ortaya cikmasi nedeniyle daha da artti. Son haftalarda Cairn Enerji, Greenland?da ilk petrol ve gaz kesfini ilan etti ve bu sirkete bir maden cikarma lisansi verilmek uzere. Rusya ve Norvec?ten kuzeye dogru olan bolgelerde de gaz uretmek icin buna benzer girisimler var. Butun bunlar BP?nin Meksika Korfezine yayilan petrolunun golgesinde gerceklesiyor. Rusya Basbakani Vilademir Putin iki hafta once Moskova?da uluslar arasi bir forumda Kuzey kutup bolgesiyle ilgili olarak bizim ?ortak mesuliyetlerimizden? bahsetti. Putin, erimekte olan buzullarin petrol ve diger minarelere ulasim imkaniyla yeni deniz tasimaciligi yollari sundugunun farkinda. Ancak Kuzey Kutbu bir ?isbirligi ve diyalog? bolgesi. Uzmanlar yuzlesilmekte olan durumun, Arktik Okyanusunda milli ve ortak cikarlari, tum insanligin cikarlari cercevesinde bir dengeye oturtmak oldugunu belirtiyorlar. Kuzey Okyanusunda milli guvenlik amaciyla bulundurulan uzun menzilli stratejik fuzeler ve bunun gibi diger askeri muhimmatlar bugun, soguk savas doneminde oldugundan daha az tehlikeli degil. Gercekte Arktik Okyanusunda soguk savas hic sona ermedi. Calistaydaki ilk konusmacilardan birisi Rus Bilim Akademisinden katilan Alexander Vylegzhanin. Onu takiben ABD elcisi Kenneth Yalowitz, Avrupa Parlementosu eski baskani Dianna Wallis ve Kanada yuksek komiseri James Wright konusacaklar. Ayni zamanda Ingiltere, Danimarka, Finlandiya, Izlanda ve Norvec gibi ulkelerinde dahil oldugu 16 degisik milletten delegeler de bu toplantiya katilacak. Akademisyenler, hukumet yoneticileri, politikacilar ve endisturi temsilcilerinin katilimi ile cesitli disiplinler arasinda geceklesecek olan bu calistay, Arktik Okyanusunda isbirligini yerlestirerek muhtemel catismalari onlemek icin atilmis olan en onemli adim olacak. Kuzey kutbundaki buzullarin erimesi kuresel bir endise kaynagi cunku bu gelisme simdiye kadar donmus bir vaziyette duran Arktik Okyanusundaki jeopolitik dengeyi degistirme potansiyeline sahip. Timeturk