Kirgizistan ve Orta Asya icin savas

"Bu kucuk ulkeye yapilan Amerikan mudahalesi, Gurcistan?daki Gul Devrimi ya da Ukrayna?daki turuncu ayaklanmadan cok daha onemlidir".

Rick Rozoff'un konuyla ilgili mondialisation.ca'da yayimlanmis makalesi; Kirgizistan Cumhurbaskani Kurmanbek Bakiyev tipki bes yil once iktidara geldigi sekilde, kanli bir ayaklanma ile iktidardan uzaklastirildi. 2005?de kendisinin de katildigi ?Lale Devrimi?nden iki ay sonra secildiginden beri, ABD ve NATO?nun Afganistan?da yuruttugu savasta, en onemli transit gecis ulkesi olan Kirgizistan?in devlet baskaniydi. Pentagon, Afganistan?i 2001 Ekim?inde isgal ettikten hemen sonra, Manas?ta bir hava ussu (gecen yildan beri adi Manas Transit Sevkiyat Merkezi) kurdu ve ABD ordusunun gectigimiz Haziran ayinda yayinlandigi bir rapora gore, bu donem boyunca, ?Afganistan?a gidis ya da donus yolunda 170 binden fazla koalisyon uyesi bu yolu kullandi; Manas, yedek malzeme ve donanim iceren; uniforma ile kisisel malzeme ya da gorev malzemesi saglayan 5 bin ton yukun aktarim noktasiydi. Su an, yaklasik 1000 NATO askeri ile 100 civari Ispanyol ve Fransiz askeri bu usten faydalanmakta.? [1] Beyaz Saray?in Afganistan ve Pakistan ozel temsilcisi, Richard Holbrooke, Subat ayinda Kirgizistan?a ilk resmi ziyaretinde bulundu ?diger uc eski Sovyet ulkesi Kazakistan, Tacikistan ve Ozbekistan?a yaptigi gibi- ve ?her ay 35 bin askerin buradan Afganistan bolgesine gidis-geliste bulundugunu? [2] ifade etti. Onun da belirttigi gibi bu, yilda 420 bin asker eder. Daha kucuk olceklerde olsa bile, ABD ve NATO, Guney Asya?daki savas icin Tacikistan ve Ozbekistan?da da askeri usler insa etti. (Ancak Ozbek hukumeti ?Lale Devrimi?nden iki ay sonra, onunla ayni ozellikleri tasiyan bir silahli ayaklanmanin Andijan bolgesinde de basladigini ilan edince Birlesmis Milletler Kuvvetleri?ne ulkeden cikmalari emredildi. Almanya ise, 4.300 askerinin gorevde bulundugu Afganistan?in Kondoz bolgesine kuvvetlerin gecisini ve askeri ekipmanin ikmalini saglayan Ozbek ili Termez?deki askeri ussu korudu.) 2009 Subat?inda, Kirgiz hukumeti ulkedeki ABD ve NATO kuvvetlerini bosaltacagini aciklamisti ancak Haziran ayinda Washington bu kararindan vazgecmesi icin 60 milyon dolar teklif ettiginde, bu teklife boyun egmisti. Kirgizistan Cin?le sinir komsusu Kirgizistan, yalniz Cin?le degil; Kazakistan, Tacikistan ve Ozbekistan?la da sinir komsusu. Rusya ile aralarindaki tek ulke olan Kazakistan sayesinde ayriliyorlar. Cin ve Rusya?nin Kirgizistan?dan gecen yuzbinlerce ABD ve NATO askeri karsisindaki endiseleri hakkinda bir fikir versin: Hayal edin ki, yuzbinlerce Rus ve Cinli asker duzenli olarak Meksika ve Guatemala?dan geciyor. Ve bu gitgide artan bir siklikla, dokuz yildir suruyor. Kirgizistan araciligiyla Bati sadece bir baski gucu uygulamayabilir, bir cekim merkezi de yaratabilir. Ulke; Rusya, Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Tacikistan ve Ozbekistan tarafindan olusturulan ve NATO?nun turdesi sayilan Kolektif Guvenlik Anlasmasi Orgutu (CSTO) ile Cin, Rusya ve uc diger Orta Asya ulkesi tarafindan olusturulan Sanghay Isbirligi Orgutu?nun bir uyesi. ABD resmi kaynaklarina gore, 2005 Lale Devrimi?nden once ve sonra, hicbir ABD ve NATO ucusu ne iptal edilmis ne de rotar yapmisti. Buna karsilik, CSTO?nun 6 ulkesinin ucuslari iptal edilmis, birkac gun gecikmeyle yapilmisti. 2005 Mart?indaki ayaklanma ve Askar Akayev?in devrilmesi, 2003 yilinda Gurcistan?daki ?Gul Devrimi?nden ve 2004 sonu ile 2005 basinda Ukrayna?da yasanan ?Turuncu Devrim?den sonra, eski Sovyet ulkelerinde 16 ay icinde gerceklesen ucuncu ?renkli devrim?di. Devrimlerin Kirgiz versiyonu yasanirken, Bati medyasi hep ayni soruyu soruyordu: siradaki kim olacak? Adaylar arasinda Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Kazakistan, Moldova ve Ozbekistan gibi eski Sovyet ulkeleri vardi. Hatta Rusya?nin adi aniliyordu. Gurcistan, Ukrayna, Kirgizistan ile birlikte bu ulkeler, Bagimsiz Devlet Toplulugu?nun on iki uyesinden onunu olusturuyorlardi. Fransiz Basin Ajansi?nin 2005 Nisan?inin basinda belirttigi gibi: ?BDT, 1991?de olusturuldu, Sovyetler Birligi?nin dagilmasiyla ayni gun? Ancak gectigimiz 18 ay icinde, Kremlin?in sadik uc muttefiki devrimlerle sarsildi: Gurcistan?da Eduard Sevardnadze, Ukrayna?da Leonid Koutchma ve gectigimiz hafta Kirgizistan?da Askar Akiev? Kirgizistan?daki yeni yoneticiler, devrik seleflerinin Moskova?yla yakin politik iliskilerini surdurmeyi secmis olsalar bile; hukumetin hizli devrilisi, BDT?nin omrunun uzunluguna dair suphelere yol aciyor.? [3] Renkli devrimlerin ilkinin yoneticilerinden, Ukrayna ile Kirgizistan?daki muhalefetin ?cesur? hareketlerini ?Gurcu faktoru?ne mal eden Mihail Saakasvili, Kirgizistan?daki ?rejim degisikligi?ne cok sevinmis ve eklemisti: ?Olaylarin gelisimini izlemekle kalmayacagiz, BDT imparatorlugunun yikilmasi icin sorumlulugumuzu yerine getirecegiz.? [4] Ayaklanmadan hemen sonra, eski diplomat ve Hint politika yorumcusu, M. K. Bhadrakumar eski Sovyetler Birligi?nin kalbindeki ?renkli devrimler? dalgasinin nasil gorundugunu soyle yazmisti: ?Her bir ulke (Gurcistan, Ukrayna, Kirgizistan) stratejik olarak post-Sovyetik cografyada bulunuyor. Rusya?dan ?kendi yabancilarini? yaratiyorlar. Son yillarda, Washington, eski Sovyet Cumhuriyetleri bolgelerinde ?Baltik Bolgesi, Kafkaslar ve Orta Asya?da- Rusya?yi endiselendiren bir inatcililikla etkisini arttiriyor. 2003?te, Akayev Rusya?nin Kant?a bir askeri us kurmasina goz yumdu. Birlesmis Milletler?in onu ?kirmizi liste?ye alacagini biliyordu. Bu tarihten sonra, Kirgizistan?in politik atmosferi isinmaya basladi. Ayni tarihlerde, ABD, degisik bicimlerde, Biskek?de bir rejim degisikligi dilediklerini ifade etti. Kirgizistan?daki ?devrim? bircok surpriz ortaya cikardi. Yola cikis noktasi olarak, bu devrimi Gurcistan ve Ukrayna?daki diger iki ?renkli devrim?le karsilastirmak yeterli olacaktir. Ilk olarak, bu uc ?devrim? arasindaki benzerliklerin altini cizmek gerek. Bu devrimlerin, ABD?nin 11 Eylul?den sonra Afganistan ve Irak?ta yaktigi Ozgurluk Atesi?nin yayilmasinin bir parcasi olduguna inanmamiz isteniyor. Fakat tum bunlarin arkasinda yatan gercek su ki; ABD bu ulkelerdeki degisiklikleri mevcut hukumetlerle yasadigi guclukler sebebiyle istedi. Basta uc ulkenin baskani da ?Gurcistan?da Edouard Sevardnadze, Ukrayna?da Leonid Kuchma ve Kirgizistan?da Askar Akayev- iktidarlari suresince hep ABD?nin destegine sahipti. Washington, bu ulkeleri, bircok kez, eski-Sovyet ulkesi sinirlari icinde demokrasi ve kuresellesme umudu tasiyan kiyi neferleri olarak tarifledi. Problem, ulkelerin Vladimir Putin?in yeni dogmus Rusyasi?na dogru kaymalari ile basladi.? [5] Bhadrakumar?in makalesinin yayimlanmasindan yedi hafta sonra, yorumu ne bir eksik ne bir fazla olarak yetkili bir agiz tarafindan, ABD baskani Georges W. Bush tarafindan, teyit edilecekti. ?Gul Devrimi?nden 1.5 yil sonra, Gurcistan?in baskentine yaptigi gezide, ABD?nin eski bir bursiyeri ve temsilcisi olan muadili Mihail Saakasvili tarafindan karsilanan Bush ?Gurcistan, eski-Sovyetler Birligi bolgesinde demokrasi ve ozgurlugun gelistirilmesi icin en onemli yardimcimiz olacak. Hedefimiz budur. Ozgurluk ve demokrasinin korunmasi icin herzaman sizin yaninizdayiz? dedi. Ardindan ?Ozgurluge yapilan katkilar icinde, en onemlisi sizin orneginiz. Gurcistan?daki ?Gul devrimi? olmadan, Irak?taki ?Kizil Devrim?, Ukrayna?daki ?Turuncu Devrim? ya da Lubnan?daki ?Sedir Devrimi? olamazdi? [6] diye ekledi. Kirgiz devlet darbesinden birkac gun sonra, Bush Ukrayna?nin ?turuncu? devlet baskani Viktor Yuscenko?yu agirladi ?Yuscenko ocak ayindaki secimlerde oylarin yuzde 5,45?ini almisti- ve ?Ukrayna tarihinin yalnizca bir parcasina tekabul etse bile, Turuncu Devrim bircok baska yerdeki bircok baska devrimi temsil ediyor. Birlikte, ozgurlugun baska uluslara da yayilmasi amacini paylasiyoruz? [7] diyerek ABD?nin de yardimlariyla gerceklestirdigi basarisini alkisladi. CSTO ve BDT?nin dagilmasi tehlikesinin gundemde oldugu gunlerde, Alman Der Spiegel ?Devrimler, Rusya?nin parcalanisini hizlandiriyor? baslikli bir yazi yayinladi. Kirgizistan?daki olaylar sirasinda etkin rol oynamis kisilere onemli bir yer ayirdi. 4 Nisan 2004 tarihli Der Spiegel?e gore ?Daha subat ayinda, Roza Otunbayeva (suanki gecici hukumetin baskani), Kirgiz Devrimi?nin koruyucularina ve Ozgurluk Evi?ndeki (Biskek?teki muhalefetin yayinevine bagista bulunan) Amerikali dostlarina durustlukle sozler veriyordu? Demokratik sureci hizlandirmak maksadiyla ABD, sadece gecen sene, burslar ve bagislar yoluyla Kirgizistan?a 12 milyon yardim aktardi. Ayni sekilde isyanci Guney Och bolgesinin yerel televizyon kanali da finanse etti? [8] [9]. Balkanlar?dan Ortadogu?ya yasanan bu jeo-stratejik donusum sureci; Ozgurluk Evi, Demokrasi Icin Ulusal Bagis, Ulusal Demokratik Enstitu, Uluslararasi Cumhuriyetci Enstitu ve bunlar gibi bircok uluslararasi orgutun desteginden yararlandi. ?Laleler? iktidara geldikten bir hafta sonra, Ozgurluk Evi projesinin direktoru, Mike Stone, orgutun rolunu iki kelimeyle acikladi: ?Gorev tamamdir? [10]. Bir Ingiliz gazetesinde verdigi roportajda ekledi: ?Bu kucuk ulkeye yapilan Amerikan mudahalesi, Gurcistan?daki Gul Devrimi ya da Ukrayna?daki turuncu ayaklanmadan cok daha onemlidir? [11] demisti. Yugoslavya?da Slobodan Milosevic hukumetinin devrilmesi icin orgutlenen genclik orgutu modelini takip ederek, Bati tarafindan bu ulkelerdeki ?genc aktivistler?i orgutleyip finanse edecek yardimlar gonderildi. Sadece isimlerini karsilastirmak bile yeterli: Yugoslavya?da: Otpor! (Direnis) Ukrayna?da: Pora! (Nihayet!) Gurcistan?da: Kmara! (Yeter) Kirgizistan?da: Kelkel (Ayaga Kalk ve Yuru!) Arka planda, devrik Kirgiz devlet baskani, sonunun gercek mimarlarini tespit etmisti. 2 Nisan?da ifade ettigi gibi: ?Kirgizistan?daki Lale Devrimleri?ni destekleyen ve finanse eden uluslararasi orgutler var. Olaylardan onceki hafta, internette altinda ABD Kirgizistan buyukelcisinin de imzasi olan bir metin gordum. Bu metin, devrimin detayli bir planini iceriyordu? [12] Kirgiz ?Lale Devrimi? (daha onceleri ?limon?, ?gul?, ya da nergis devrimleri? olarak adlandirilmisti) Gurcistan ya da Ukrayna?daki devrimler gibi anayasaya aykiri ve yikiciydi, ancak daha siddetliydi. Och, Jahal-Abad gibi Guney illeri ve baskent Biskek?de cok sayida olu ve yarali vardi. Kirgizistan?daki devrim ayni zamanda Cin?in komsularindan birinde yasanan ilk renkli devrimdi. Sadece Rusya ve Cin degil, Iran da buradaki olaylara degin, rejim degisiklikliginin nasil bir yolda gittigini gorerek, ciddi endiseleri oldugunu acikladi. Soguk Savasin 40 yili boyunca, dunyanin ?yoksul, izole, onemsiz gibi gorunse bile- hangi ulkesinde olursa olsun, secimlerle ya da baska bir sekilde gelen politik degisikler, cok uzaktaki bolgeleri bile etkileyebilecek oneme haizdi. Politika yorumculari ve dunya politikasi sorumlulari her zaman su kritik soruyu soruyorlardi: Yeni hukumet ABD?nin mi yoksa Sovyetler Birligi?nin yaninda mi saf tutacak? Soguk Savas sonrasi donemde ise, soru artik felsefi-politik icerigine sahip degildi ya da sosyo-ekonomik bir egilime isaret etmiyordu. Yeni soru suydu: Yeni yonetimler, ABD?nin kuresel yada bolgesel hegemonya planlarini destekleyecek mi yoksa bunlara karsi mi cikacak? Suan tum gostergeler isaret ediyor ki; Washington, henuz tam olarak yeni Kirgiz cumhurbaskani degilse de, Roza Otunbayeva?dan ve eski muttefiki ?lale? Kourmanbek Bakiev?in devrilmesinden hosnutsuz degil. Otunbayeva da h