Hamas gelecege bakiyor'

Hamas, orgutsel butunluk ve karar alma yapisina sahip. Ancak bu, iki devletli cozum ve Israil'le baris konusunda net tavir almaya yonelik baskilari azaltmaz

    Gazze?deki Hamas hukumetinin basbakani Ismail Haniye?nin 2012 basindan beri Misir, Tunus, Turkiye, Katar, Bahreyn ve Iran?da agirlanmasi, alti yil once secim sandiginda kazandigi zaferin bolge capinda gercekten taninmasi anlamina geliyor. Hamas?a kapilarin acilmasi, Kuzey Afrika?nin cogunda Islami hareketleri one cikaran Arap Bahari?nin dogrudan sonucu ki, bu hareketlerden bazisi, Hamas?in da ait oldugu Musluman Kardesler (Ihvan) toplulugunun kollari konumunda. Fakat bolgesel gercekliklerin degismesi, yeni meydan okumalara da yol aciyor. Bunlar da paradoksal bicimde Arap Birligi?nin bir baska sonucu sayesinde ortaya cikti: 6 Subat?ta Katar?in baskenti Doha?da Hamas politburo baskani Halid Mesal ile rakip hareket Fetih?i de yoneten Filistin Yonetimi Baskani Mahmud Abbas, Filistin ulusal uzlasma anlasmasina vardi. Israil, Bati Seria?da Hamas?in dirilmesine izin vermeyecegini acikladigindan, demek ki, yetki paylasimi ve Filistin Yonetimi kurumlarinin yeniden birlesmesi Gazze?de gerceklesecek; Hamas?in zararina olmasi pahasina... Anlasilan Mesal, bunu ulusal birlik adina odenmesi gereken bir bedel olarak goruyor, ancak Gazze?deki liderlik ayni fikirde degil. Bu fikir ayriliginin gerisinde, Hamas?in ana orgutu Ihvan?in bolgesel yukselisinin sonuclariyla ilgili farkli degerlendirmeler yatiyor. Bir goruse gore Ihvan, etkin hukumet etme ve bolgesel istikrari saglama becerisini sergilemek istiyor ki, ABD?nin onayini alabilsin. Israil?e karsi direnisin siddet icermemesini teyit ederek ve Mahmud Abbas?a Israil?le baris gorusmeleri pesinde kosmasi icin bir yil ek sure taniyarak Mesal, onceligi Ihvan?in ilimliligini gostermesi ihtiyacina vermis gozukuyor. Bolgesel capta Hamas Gazze?deki Hamas liderligi ise Ihvan?in yukselisinin daha buyuk kazanimlar sunduguna inaniyor, ancak bolgesel yon degisimlerini gozunde buyutuyor olabilir. Hamas, Sina?daki tunellerden insaat malzemeleri ve tuketim maddeleri akisindaki kayda deger artistan yarar gordugu gibi, Misir?la da serbest ticaret bolgesi ve yakit-enerji tedariki muzakereleri yurutuyor. Fakat Misir, Israil?le baris anlasmasini feshetmeyecek, Kahire?deki yeni hukumet Ihvan tarafindan kurulsa da bu olmayacak, zaten Yuksek Askeri Konsey, iktidari devretmesinden sonra bile buna izin vermeyecek. ABD ve AB ile ekonomi ve guvenlik iliskileri kurmaya can atan Tunus, Libya ve Fas?taki Islami hukumetler de siyasi ve maddi destek vermenin karsiliginda, Hamas?tan tavrini yumusatmasini bekleyecek. Hamas?in bolgesel capta yuz yuze geldigi meydan okuma olcutlerinden biri de 2007?de Gazze?yi ele gecirmesinin ardindan Suudi Arabistan?la bozulan iliskilerini duzeltme girisimi. Doha Anlasmasi bunun onarilmasi icin bir nebze yol kat etti, tabii Haniye?nin kamuoyu onunde ?ozgurluk, demokrasi ve reform icin cabalayan kahraman Suriye halkina? destek verip Suudi Arabistan?in karsi ciktigi Iran-Suriye-Hizbullah?in ?Sii? ekseniyle arasina mesafe koymasinin da katkisi oldu. Ancak bu yakinlasma pek kirilgan: 2013 basinda yeni Amerikan yonetiminin goreve baslamasinin ardindan Suudi Arabistan 2002 tarihli Arap Baris Plani?ni yeniden devreye sokarsa Hamas, Suudi yaklasimina kamuoyu onunde destek vermeyi reddetmesiyle Suudi Arabistan siyasi-mali destegini yeniden kazanma arzusunu uzlastirmakta zorlanacak. Ancak Gazze?deki Hamas hukumeti, acil bir baski altinda degil. Israil?le ateskes, kucuk istisnalar haric uc yildan fazladir suruyor ve Israil de ablukayi kayda deger bicimde hafifletti. Hatta Bati Seria?daki muadilleri, Israil?in kisitlamalari altinda inise gecerken, Gazze ekonomisi bir patlamaya taniklik ediyor. Gazze hukumeti, yerel cihatci gruplarin olusturdugu tehdidi kontrol altina aldi ?ABD?de sessizce not edilen bir basari- ve gelecek yillarda ayakta kalmayi becerecegini dusunmekte hakli. Gelgelelim Hamas, Filistin devletine ulasmak icin Abbas ve Fetih?ten daha fazla umut sundugu iddiasini surdurmek istiyorsa, bu kazanimlarini yeni bir siyasi stratejiye cevirmek zorunda. Haniye hukumeti, acikca Gazze?deki ekonomik buyumeyi arttirmak ve yaymak istiyor, fakat bu, kismen 2007?den sonra yerel ekonomiyi hayatta tutan yogun yardim akisinin surmesine bagli: Bati Seria?daki rakip Filistin Yonetimi hukumeti, butcesinin yarisindan fazlasini Gazze?de harciyor ve BM?nin Filistinli Multeciler Icin Yardim ve Calisma Kurumu (UNRWA), nufusun yuzde 65 ila 80?ine saglik, egitim ve yoksulluk yardimi sagliyor. Lakin Mahmud Abbas?in eylulde Filistin Yonetimi?ne BM?de taninma kazanma atagina misilleme olarak ABD Kongresi?nin 2012 icin 600 milyon dolarlik yardimin ucte ikisini alikoymasi ve AB?nin Filistin Yonetimi?ne yardimi iki yilda yuzde 40 oraninda kesmesi, yardim akisini tehlikeye soktu. Katar, Iran?in sponsorlugundan vazgecmesine tesvik icin Hamas?a sessizce mali destek sagladi, fakat Doha Anlasmasi basarisiz olursa bunu geri cekebilir. Hamas?in Suudi Arabistan?la iliskileri, henuz Iran fonlarinin kaybedilmesini telafi edebilecek kadar isinmadigi gibi, Turkiye de yeterli capta yardim saglayamaz. Liderlik secimlerinden once Suphesiz ki bu meseleler, Hamas?in bu yil yapacagi liderlik seciminde tartisilacak. Hamas, Gazze liderligiyle Mesal arasindaki irade yarisini sag salim atlatacak orgutsel butunluge ve karar alma yapisina sahip, ancak bu, iki devletli cozum ve Israil?le baris konularinda net bir pozisyon aciklamaya yonelik baskilari azaltmayacak. Doha Anlasmasi baris muzakerelerinin sorumlulugunu Mahmud Abbas ve Fetih?e vererek Hamas?a kacis firsati sunuyor. Ancak Gazze liderligi uzlasma anlasmasini raydan cikarirsa, siyasi tesvik ve ekonomik firsat saglayan o ayni bolgesel gelismeler, Hamas?i, gelecek yil muzakereler meselesiyle rakiplerinin sundugu siginak olmadan dogrudan ugrasmak zorunda birakabilir. Bu an ertelenebilir, fakat sonsuza kadar degil. Timeturk