Guney Sudan'in sorunlari ayrilmayla cozulmez

Sudan'da duzenlenecek referandumdan ayrilma karari cikmasi durumunda guneylilerin icinde bulundugu sartlar duzelmeyecek. Dahasi, Guney Sudanlilar bugun yararlandiklari bazi haklari ve imtiyazlari da kaybedecek

Kisa sure once bir insani yardim orgutunde calisan Guney Sudanli bir gencle tanismistim. Her bulustugumuzda Sudan?in karsilastigi sorunlari ele aliyorduk. Gorusleri hep ilgimi cekmisti. Bir siyasetci degil, siradan bir vatandasti. Birkac ay once birlik ve ayrilma konusunda ne dusundugumu sormustu. Bilinen tutumumu tekrarlamistim: Guneyli vatandaslar ayrilma durumunda kazanacaklarindan daha fazlasini kaybedecekleri icin birligin daha iyi oldugunu dusunuyorum. Zira guney pratikte bagimsiz ve Halk Hareketi tarafindan yonetiliyor. Guneyliler ayrica Sudan?in diger bolgelerinin yonetimine de katiliyor ve oradaki haklardan besleniyorlar. Ayrilma durumunda guneylilerin icinde bulundugu sartlar duzelmeyecegi gibi, kuzeyde yararlandiklari haklari ve karar alim surecine katilimi da kaybedecekler. Sudanli gencin bu goruslerime dair yorumu beni sasirtmisti. Zira soze, sorunun guneyin fili bagimsizlik hali yasamasindan kaynaklandigini ve bunun da kendisini rahatsiz ettigini belirtmekle basladi. Kendisinin ve guneydeki bircoklarinin guneyin yeni yoneticilerinin hayal kirikligi yasattigini anlatti. Onlari yolsuzlukla, kotu yonetimle ve kayirmacilikla sucladi. Guneyin baris anlasmasindan beri bir adim ilerlemedigini, aksine geriye gittigini ekledi. Cocuklarinin guven duymadiklari icin guneyi bir kez bile ziyaret etmediklerini belirtti. Halk Hareketi?nin yoneticilerine guvenmedigi icin bolunme durumunda guneyin akibetinin belirsiz olmasindan endise duydugunu ifade etti. Guney Sudanli genc, ayrilma egiliminin son bes yil boyuca bolge yonetimindeki basarisizligin uzerini ortmeyi amacladigini dusunuyor ve ?Ayrilma sonrasi yasanacak basarisizligi mesrulastirmak icin hangi adimlar atilacak, Allah bilir? diyor. Arkadasimin Halk Hareketi?ne muhalif oldugunu anlamak zor degil. Elestirilerinde her muhalif gibi abartiya kacmis olabilir, fakat ifade ettikleri kisisel gorusleri de degil. Bu elestirel gorusler sahadaki gercekligi yansitiyor ve Halk Hareketi?nin guney kamuoyunun genis kesimlerini kusatmakta aciz kaldigi gercegi her gecen gun gun isigina cikiyor. Fakat Halk Hareketi?nin guneyin idaresinde basarisiz olmasini ulkede birligin gerektigine kanit olarak gostermek ikna edici degil. Zira hali hazirdaki Sudan liderleri de dahil olmak uzere, modern Afrika ulkelerindeki liderlerin cogunlugu ulkelerini dogru duzgun yonetmekten aciz. Hatta bazilari 1980?lerde yeniden somurgeciligi onermisti. Tarihi bir firsat soz konusu Eger birligi destekleyen bir gerekce gosterilecekse, o da vatandaslarinin sevdigi ve bir parcasi olmak istedigi bir vatani insa etme egilimine dayanmali. Yoksa birlik sadece ayrilmanin sonuclarindan endise duyuldugu icin desteklenmez. Sudan?in hem guneyinin hem de kuzeyinin birlik devam etse de etmese de sorunlarla karsilasacagi kusku goturmez. Keza yeni guney devleti kuruldugu takdirde bircok sorunla karsilasacaktir. Fakat Somali gibi bir ulkenin bircok sorunla bogusmasi, cozum icin bazilarinin arzu ettigi gibi Etiyopya veya Kenya?ya ilhak edilmesinin gerekcesi olamaz. Guney Sudanlilar kendi geleceklerini, yani Sudan?in parcasi mi olmak, yoksa rahat hissedecekleri bir devlet mi kurmak istediklerini belirlemek icin tarihi bir firsata sahip. Fakat en onemlisi, bu kararin dogru sebeplerden dolayi alinmasi. *Ingiltere'de yasayan unlu Sudanli gazeteci ve yazar. (Londra?da Arapca yayimlanan Kuds ul Arabi gazetesi, 30 Temmuz 2010) Radikal