Esad'in en fazla bir yillik omru kaldi

'Khoja ?Baska bir sansimiz yok? diyor. ?Yoksa bu bir mezhep catismasi olacak

"Eger Bessar Esad Sam?da yakalanirsa, Kaddafi gibi muamele gormeyecek. Fakat ya Humus?ta yakalanirsa? Biz Bay Bessar Esad?in boyle bir sonla yuz yuze kalmasini istemeyiz. Fakat Erdogan?in dedigi gibi, Kaddafi ve Saddam Huseyin?e olanlari dusunmeli. Su anda genclik cildirmis halde. Tum devrimler, bilge degil, cilgin adamlar tarafindan yaratilir." Halid Khoja arkasina yaslaniyor ve sanirim Ingilizce kavrayisina hayran olup olmadigimi anlamak icin beni izliyor. Istanbul?un eski otellerinden birinde, 15. yuzyil Malatya Kulesi uzerimizde belirirken, gectigimiz 29 yil boyunca Khoja?nin surgundeki evi olan sehirdeyiz. Kirklarinda bir aile hekimi olan Halid Khoja; Suriye?nin temsilcisi olarak sadece Libya tarafindan taninan ve Turkiye Basbakani Recep Tayyip Erdogan -ve kisa sure once William Hague- tarafindan surekli diger Suriyeli muhalefet gruplari ile ihtilaflarini sona erdirmesi icin baski yapilan, Baskan Esad?in rejimi icin bir tehlike ve bas belasi olan surgundeki Suriye Ulusal Konseyi?nin en ust duzey temsilcilerinden biri. Tum surgundekiler gibi Khoja, fantazi ve gercekligin tuhaf bir karisimindan zevk aliyor. Khoja ?Baska bir sansimiz yok? diyor. ?Yoksa bu bir mezhep catismasi olacak. Eger siviller silahlanirsa, bu bir facia olur. Esad? Ona alti ay ile bir yil arasinda sure veriyorum.? Merkezi Humus sehrindeki kaos, zaten bir mezhep catismasi, minyatur bir ic savas. Siviller acikca silahlandilar. Yine de Khoja?nin, Baskanin siyasi yasami hakkindaki tahmini -alti ay ila bir yil arasi- Korfez Araplari ve The Wall Street Journal?in satmaya calistigi, Esad?in gunler degil haftalar icinde gitmis olacagi yonundeki sacmaliklardan cok daha gercekci. Halid Khoja, her Suriye muhalefet liderinin arzuladigi turde bir ozgecmise sahip. Khoja?nin babasi, Besar?in babasi Hafiz?i desteklemeyi reddettigi icin 14 yil hapis yatmis, annesi bes yila mahkum olmus ve 15 yasindaki Halid ise, biri Sam?daki istihbarat merkezinin hucrelerinden birinde olmak uzere, iki yil yatmis. Uc amcasindan biri asilmis; iki amcasi ise, Khoja?ya gore sokakta vurulmus. Khoja silahli Suriyeli isyancilarla Antakya?da gorustugunu itiraf ediyor. ?Organize olduklarini ve isyanin Idlib?teki Cisr el Sugur?da basladigini soylediler. Orada gencleri egitmisler. Lubnan?dan ve nasilsa Irak?tan silah aliyorlar. Eger Bessar Esad insanlari oldurmeye devam ederse, bir sonraki adim ?tampon bolge? olacak. Multecilerin cogu bir tampon bolgeye dogru tahliye olmaya calisacak. Ucusa yasak bir bolge, Ozgur Suriye Ordusu?nun askeri bir mudahale olmadan kendini tampon bolgede organize etmesine yardimci olacaktir.? Iste buyrun. Turkler?e inanilirsa, Suriye?nin icine dogru uc millik bir Turk ordusu tampon bolgesi, silahli isyancilara Suriye?de arazi kazandiracaktir. Tipki Libyali isyancilarin Tobruk ve Bingazi?de sahip olduklari gibi. Suriye Ulusal Konseyi?nin ?dis iliskiler komitesinin? bir uyesi olan Khoja, Trablus?u ziyaret etmesi icin ABD, Kanada ve Korfez?de surgunde olan yoldaslarindan baski gormus; Kaddafi?nin oldurulusunun hemen ertesi gunu gitmis. Fakat Suriye Ulusal Konseyi?nin hirslari sadece politik destekle bitmiyor. ?Urdun Krali Abdullah?la esgudumlu olarak, guney Suriye?de, Deraa?da baska bir tampon bolge olabilir; boylece Suriye rejimi, kuzey ve guneyde tampon bolgelerle, Saddam Huseyin?in 1990?da sikistigi gibi kapana kisilabilir. Fakat askeri mudahale olmadan cozum olabilir. Suriye ordusu kendisini yeniden duzenleyebilir. ?Suriye ayaklanmasinin ilk gunlerinde, Birlesik Arap Emirlikleri Disisleri Bakani Suriye?yi ziyaret etti; tipki 2003?te isgalden once Saddam Huseyin?i ve devrilmeden once Husnu Mubarek?i ziyaret ettigi gibi. Ve BAE ise dahil olduysa, bunun anlami Esad ailesine bir teklif oldugudur... Ve eger Suriye?den kacmalarina guvenceli olarak izin verilirse, Esad ailesi Suudi Arabistan, Emirlikler veya en guvenli bolge olan Malta?ya gidebilir ve bu iyi bir cozum olur. Biz Esad ailesinden intikam almak istemiyoruz, ozellikle bu bir ic savastan kacinmamizi saglayacaksa.? Khoja?nin Rusya?nin Suriye?yi desteklemesi hakkinda bir yanilsamasi yok. ?Ruslar bizimle konusuyorlar? diyor. ?Bize Bessar Esad ile uzlasmaya ve ona bir sansa vermeye ikna etmeye calisiyorlar. Bu degismeyecek, sonuna kadar Besar?i destekleyecekler. Rus rejiminin Suriye rejiminden bir farki yok. Rus ordusunun Suriye donanma limani Tartus?ta cikarlari var. Fakat Ruslar?in Suriye krizinden elde ettikleri en buyuk fayda su: Rus ekonomisi, Ortadogu krizleri sirasinda enerji satarak ekstra nakit girisinin tadini cikariyor. Bu Rusya?nin lehine bir durum.? Ona, ozellikle neredeyse otuz yil sonra, surgunun Khoja?yi tarihten cok mitolojiye yonlendirebilecegini ima ediyorum. Hayir, diyor. ?Surgunde bile net bicimde dusunebiliyorum; fakat tanklarla yuz yuze gelmiyorum. Rejimin kursunlari ile yuz yuze gelmiyorum.? Timeturk