Condoleezza Rice: Erdogan'i okumak zor!

Bush doneminde ABD Disisleri Bakanligi gorevini yuruten Condoleezza Rice, Washington?daki yillarini anlattigi kitabinda Turkiye?ye de genis yer ayirdi. Baskan George Bush?a en yakin isimlerden biri olan Rice?in onumuzdeki hafta piyasaya cikacak olan kitabi ?En yuksek onur? isimli kitabinin kopyasina Vatan gazetesi ulasti

      Baskan George Bush?a en yakin isimlerden biri olan Rice?in onumuzdeki hafta piyasaya cikacak olan kitabi ?En yuksek onur? isimli kitabinin kopyasina Vatan gazetesi ulasti. Iste ?Condi? lakapli eski bakanin Turkiye icin yazdiklari: Aktutun sonrasi savas cikabilirdi Irak?ta sartlar az da olsa duzeldi ama bu kez de sinirda Kurtler ve Turkler arasinda yeni bir firtina koptu. 17 askerin olumu sonrasi Turk meclisinden sinirotesi operasyon tezkeresi gecmisti. Bu, henuz cok genc olan Irak hukumetinin bagimsizligini tehdit altina alacak tehlikeli ve provaktif bir hareketti. Hatta buyuk ihtimalle KDP?nin silahli kanadi bu tur bir saldiriya karsi koymak isteyeceginden kucuk capta bir savas olasiligi bile vardi. Bu son PKK saldirisi sonrasi Turkiye?nin ?kontrol altina alinip alinamayacagindan? emin degildim. Basbakan Recep Erdogan?i arayarak operasyonu ertelemesini istedim ve ABD?nin muttefik Kurtlere baski yaparak militanlara karsi harekete gecirmeye calisacagina dair soz verdim. Mesud Barzani?yi aradim ve zamanin bitmek uzere oldugunu soyledim. Ya harekete gecmesini ya da Turklerin bu isi yapacagini soyledim. Bence Turkler hakliydi. Basina bu konusmayi aktardim ama Turklerin hakli oldugu bolumu atlayarak... Ankara?yi yatistirmak gerektigine inaniyordum ama Erdogan?a K. Irak isgali icin neden vermek istemiyordum. Ankara?da halkin kizginligini gordum Ankara?ya indigimde halkin kizginligi acikti. Milliyetci pankartlar her yerdeydi. Genc Disisleri Bakani Ali Babacan ile basin toplantisinda ABD?nin tum gucuyle PKK?yi cokertme girisimlerini destekleyecegini ve PKK?nin ortak dusman oldugunu acikladim. Ali?nin, PKK terorunu ABD?nin Irak?i isgaline bagladigini farkedince sasirdim ve kibarca Turkiye?nin PKK teroru ile yillardir savastigini ve bunun 2003?de baslamadigini hatirlattim. Erdogan ve Gul ile gorusmelerimizde Turklerin siddet istemedigini ama kamuoyu tepkisiyle buna zorlandiklarini gordum. Onlar soylemese de Turk ordusunun catismayi istedigini anladim. Ermeni tasarisi dursun diye yalvardim Turkiye ile nazik diplomasimiz Kongre nedeniyle raydan cikiyordu. Guclu Ermeni lobisi yillardir Osmanli donemindeki genis capli olumleri soykirim diye adlandiracak bir yasa icin ugrasiyordu. Olumler 1915?teydi ama Turkiye iliskilerini etkiliyordu. Konuyla ilgili ilk tecrubem 1991?de George Bush icin Beyaz Saray?da calisirken olmustu. Ilk Korfez savasinda cok onemli olan Turkler, Osmanli zamanindaki olaylarla ozdeslestirilmelerine cok kizmislardi. 1991?de ve sonra baskanlar ve disisleri bakanlari soykirim tasarilarini durdurdular. Trajik olumleri kimse reddetmiyordu. Ama buna siyasetciler degil tarihciler karar vermeliydi. Turkiye-Irak sinirindaki tansiyonun tam ortasinda Temsilciler Meclisi Disiliskiler Komitesi tasari lehinde oy kullandi. Meclis Baskani Pelosi?ye oylamayi meclis gundemine almamasi icin yalvardim ama ?Bir sey yapamam? dedi. Savunma Bakani Gates ile basina tasariya karsi oldugumuzu yineledik ve Irak?taki komutanlarimizin Turkiye?deki kritik usleri kaybetme ihtimalini ifade ettiklerini soyledik. Turklere boyle bir oylamayi durdurmaya soz verdik ve nitekim de sonunda durdurduk. Daha da kizdirici olan Ermeni hukumetinin dahi bu konuyla fazla ilgilenmemesiydi. Tam tersine, Turkiye ile iliskileri gelistirmek isteyen Ermenilerin boyle bir tasariya ihtiyaci yoktu. Gucler ayriligi ilkesi her zaman ABD?nin cikarina calismadi. Gul ile ilgili goruslerim degismedi Daha sonra Cumhurbaskani olacak Disisleri Bakani Abdullah Gul, bir guresciyi andiran vucut yapisi ve akici ama aksanli Ingilizce?ye sahipti. Her ne kadar yabanci bir meslektasin kisiligini goz onunde bulundurarak hareket etmek her zaman icin kacinilmasi gereken bir durum olsa da Gul ile kimyamiz hemen uyusmustu. Gul, Turkiye?deki kendi siyasi akimlarinin da sonunda Almanyadaki Hristiyan Demokratik Birlige benzer sekilde bir evrim gecirecegini savunuyordu. Gul, ?Zaten onlar da artik cok Hristiyan degil? dedi. Esi basortusu taktigi icin insanlarin elestirmesinden dolayi aci cekiyor gibiydi. Bunun kisisel secim olarak algilanmasi gerektigini soyledi. Ailesinde de basortulu ve ortusuz akrabalari oldugunu belirtti. Sonra Kurt azinlik konusuna dondu ve onlara onceki hukumetlerden daha iyi davranarak onlarin Turk kimliklerini uyandirmak arzusunu belirtti. Herseye bakildiginda bugune kadar meslekdasimda hoslanmadigim bir yon yoktu. Bugun de ayni goruslerim hala gecerlidir. Ofisi Ataturk resimleriyle doluydu Erdogan okumasi biraz daha zor bir insandir. Agir kirmizi perdelerle karanliga calan ve Ataturk?un resimleriyle donanmis ofisinde otururken Turkiye?nin gercekten de tam olarak Avrupali olmadigi dusuncesine anlik olarak kapildim. Gerci basbakan, demokrasi ve Islamin bir arada yasanabilecegi konusunda cok dogru seyler soylemesine ragmen, onun AKP?yi savunmasi Gul?unkine nazaran daha politik geldi bana. Konusmamiz 2003?te Turkiye?nin ABD?ye tezkere izni vermemesine geldiginde ben Baskan Bush?un o olayi geride biraktigini soyledim. Ortak noktalari cabucak bularak AB konusuna gectik. ABD?nin bu konuda cok ciddi gayretleri oldugunu ama AB?nin uyesi olmadigini ve yapabileceklerinin bir siniri oldugunu soyledim. Esprili tarafini gostererek ?Biz AB uyesi oldugumuzda size de uyelik basvurusu imkani taniyacagiz? dedi. Ben ayrilirken Erdogan da Kudus?e gitmek uzere hazirlaniyordu. Turkiye ziyaretimden oldukca memnun oldum. Turkleri sevdim, oldukca guclu insanlardi. AB, Turkiye?yi reddederse hata yapar Turkiye NATO uyesiydi ve AB?ye girmeye calisiyordu. Ama Avrupalilar 70 milyon Muslumani entegre edebileceklerine inanmiyorlardi. Bircok Avrupali Turkiye?nin gercekten Avrupa?ya ait olmadigini dusunuyordu. Bu yaklasim Huntington?in kehanetlerini gerceklestirecekti. Musluman Turkiye ve Hristiyan Avrupa?nin arasinda fark oldugunda israr edecek bir AB?nin buyuk bir stratejik hata yaptigina inandim. Ankara?ya Turkiye ile iliskilerimizi guclendirmek icin gittim. Turk liderler ulkenin degisen Ortadogu?nun demokratik degerleri sahiplenen merkezi olabileceklerini ve teroru yenecekleri inancimi kuvvetlendirdiler. ?TURKIYE BIZIM ICIN EN IYI ORNEKTI? Bush ikinci doneminde ozgurlugu dis politikasinin merkezine oturtmustu. Ozgurluk gundeminin nesilleri kapsayacak bir is olacagini biliyorduk. Yine de kisa donemde bazi somut delillere de ihtiyacimiz vardi. Irak?in gelecegi ornek olmak icin cok belirsizdi. Turkiye istikrarli, degismekte olan, demokrasi ve Islam?in beraber yasayabilecegini gosteren delilleri tasiyordu. Cografyasi ve tarihiyle de Ortadogu ve Avrupa arasinda bir kopru olmasi nedeniyle de Turkiye onemliydi. ?Medeniyetlerin Catismasi?? teziyle evrensel degerler olmadigini savunan Samuel Huntington 11 Eylul?den sonra peygamber gibi goruluyordu. Piyano?yu birakip dunyanin en guclu kadini oldu ABD?de irk ayriminin en siddetli oldugu Alabama?da 14 Kasim 1954?te dunyaya gelen Condoleezza Rice, yani kisa adiyla ?Condi? muzik ogretmeni anne ve rahip babanin cocugu olarak dogdu. Jamaika kokenli olan Condoleezza?nin adi, Italyan muzik terimi olan ve muzik aletini ?tatlilikla calmak ? anlamina gelen ?con dolcezza?dan? geliyor. Rice henuz 9 yasindayken, sinif arkadasi Denise McNair, irkci beyazlar tarafindan yakilarak olduruldu. 15 yasindayken Denver Universitesi?ne kaydolan ve konser piyanisti olmayi hedefleyen Rice, aldigi bir derste uluslararasi iliskilere olan merakini farkederek, piyano sevdasini birakti. 19?unda Denver Universitesi?nin siyasi bilimler bolumunden mezun olan Rice 1975?te master 1981 yilinda da doktorasini tamamladi. Bush?larin demirbasiydi Rusca, Fransizca ve Ispanyolca bilen Rice Stanford Universitesi?nde bir sure siyaset bilimi hocaligi yaptiktan sonra 1989?da siyasete atildi. Baba Bush doneminde Sovyetler ve Dogu Avrupa iliskilerinde danismanlik yapan Rice, Bush tarafindan Mihail Gorbacov?a ?Sovyetler Birligi hakkinda bana her seyi soyleyen kisi? olarak tanitildi. Ogul Bush?la birlikte Beyaz Saray?a geri donen Rice 2001-2005 arasinda Ulusal Guvenlik Danismani oldu. Irak Savasi?nin en buyuk destekcilerinden olan Rice?i 2004?te Forbes dergisi ?dunyanin en guclu kadini? ilan etti. Bush gibi cok dindar olmasiyla ve dunya meselelerinin cozumunde mutlak iyi ve kotu kavramlarina inanmasiyla bilinen Rice, 2005 yilinda ABD?nin ilk Afrika kokenli kadin disisleri bakani oldu. Rice, Obama?nin iktidara gelmesinden sonra sessizce kosesine cekilerek akademik yasantisina geri dondu.   Timeturk