Uzun yillar komunist sistemle yonetilen Cin Halk Cumhuriyeti'nde bir cok kisinin sandginin aksine Islam dininin buyuk izleri var. Uzun yillar komunist sistemle yonetilen Cin Halk Cumhuriyeti'nde bir cok kisinin sandginin aksine Islam dininin buyuk izleri var
Uzun yillar komunist sistemle yonetilen Cin Halk Cumhuriyeti'nde bir cok kisinin sandginin aksine Islam dininin buyuk izleri var. Ustelik, resmi rakamlara gore gunumuzde 20 milyon muslumanin yasadigi Cin'in Islam'la tanisikligi cok eskilere dayaniyor. Cin'e yapmis oldugum bir seyahatte Huilerin yasadigi Ningxia Ozerk Bolgesini ve bir musluman koyunu ziyaret ettim. Bu ilginc seyahatte Islam'in Cin'deki derin izlerine rastlamak oldukca sasirticiydi?
Rivayetlere gore, 630'lu yillarda Cin'e giden Sad bin Ebi Vakkas (r.a.) onderligindeki ilk musluman kafileler, Cinlilerin Islam'la tanismasina vesile olur. Tang Hanedanligi doneminde gerceklesen bu ziyaretler sonrasinda, Imparator Gaozong'un emriyle, Cin'in ilk camisi olan Guangta (bir diger adiyla Huaisheng) Camii insa edilir. Islam'in Cin'deki en eski izlerinden birisi olan bu cami halen ibadete aciktir.
Resmi rakamlara gore Cin'de bugun 20 milyon musluman yasamaktadir. Bu muslumanlarin cogunlugu Cin'in azinlik milletlerinden olan Huilerdir. Diger yarisi ise Uygur, Kazak, Kirgiz, Tacik, Tatar, Ozbek, Salar, Baoan ve Dangxiong gibi farkli milletlerden olusur.
Resmi bir dine sahip olmayan Cin Halk Cumhuriyeti'nde din mensuplarinin nufusu milletlerin nufusuna gore hesaplanmaktadir. Bu nedenle bazi kaynaklar gercek musluman sayisinin resmi rakamlardan daha fazla oldugunu iddia etmektedir.
Cin Halk Cumhuriyeti'nde 10 milyonluk bir nufusa sahip oldugu bilinen Hui'ler ulkedeki en buyuk musluman nufusa sahip topluluktur. Fiziksel yapi acisindan Han ulusuna benzerler. Huilerin soylari, Sincan'daki Uygur ve diger Turkce konusan etnik gruplardan ayri olarak, Mogol ? Yuan hanedanligi doneminde Cin'e gocen muslumanlara dayanmaktadir.
Musluman Hui irkinin ana vatani olan Ningxia (Ningsia) Cin'in kuzey batisinda yer aliyor. Cin'in 5 ozerk bolgesinden birisi olan bu bolge 1958 yilinda Ningxia Hui Ozerk bolgesi olarak ilan edilmis. Baskenti Yinchuan olan Ningxia Hui ozerk bolgesinin nufusu 6.3 milyon. Bolgede yasayan Hui azinlik millet toplam nufusun yuzde 35'ini olusturuyor. Resmi rakamlara gore bolgede 3760 camii var. Bu camilerin en guzel orneklerinden bir tanesi ise Najiahu Camii.
Yinchuan sehrinin 6 bin nufuslu Najiahu koyunde insa edilen bu camiinin tarihi 1524 yilina dayaniyor. Yillar icerisinde cesitli restorasyonlar geciren bu ahsap camii antik Cin mimarisinin cizgilerini tasiyor. Duvarlari ve sutunlarinda mavi, kirmizi, yesil ve sari renkli suslemelerin hakim oldugu caminin catilari ise yesil ve sanri renkli kiramitlerden yapilmis.
Caminin icerisinde yaklasik bin kisi ayni anda ibadet edebiliyor. Camide ayrica minare gorevini goren bir de kule var.
18. yuzyilda buyuk bir deprem ve yangin tehlikesi atlatan Najiahu camii, 1966 ? 1976 yillari arasinda gerceklesen komunist kultur devrimi doneminde de diger ibadethaneler gibi sikintilar yasamis. Ama 80'li ve 90'li yillardaki degisimlerle bu sikintilar ortadan kalkmis.
Gecimlerini cogunlukla tarimla saglayan Najiahu koyluleri bugun bu camide ozgurce ibadetlerini yapabiliyorlar. Hui muslumanlarinin genel Islam anlayisi Anadolu'daki sufi Islam anlayisiyla buyuk parallelikler tasiyor.
Najiahu kelime olarak 'Na ailesinin mahallesi' anlamina geliyor. Rivayetlere gore Na ailesi, Yuan Hanedanligi zamaninda Yinchuan'a yerlesmis bir Mogol aristokratin torunlari. Ming ve Qing hanedanliklari doneminde bu bolge Cinli muslumanlar icin onemli bir ekonomik ve kulturel merkez olmus. Koyun yerlilerinin bir cogu Na ailesine mensuptur.
Caminin imami Na Xue Jun burada gorev yapmaktan oldukca memnun. Cevirmen yardimiyla konustugum Jun, herhangi bir baski altinda olmadiklarini ifade etti. Camiyi bana gezdiren koyun yerlilerinden Na Xue Dong ise genclerin vakit namazlarina katilmamasina biraz uzgun. Dong'un soyledigine gore gencler sadece Cuma namazlarina ilgi gosteriyor.
Koyun ilginc bir ozelligi ise koylulerin uzun yasam surmeleri. Bu koyde 80 yas uzerinde yuzden fazla kisi yasiyor.
Koyun musluman cemaati olulerini camiinin hemen yanindaki mezarliga defnedebiliyor. Arapca ve Cince yazilarla bezenmis mezarlarin ustunun betonla kaplanmis olmasi ise ilginc bir ayrinti.
Anadolu'daki bir koy camisinin sicakligini hissedebileceginiz bu tarihi ibadethaneyi terkederken duvardaki bir yazi dikkat cekiyor. Arap ve Cin harfleriyle yazilmis bu yazi sanki biraz da Hui musluman Cinlilerinin genel durusunu simgeliyor: Ulkeni sev, dinini sev, hukuku tani, kanuna uy!
Timeturk