Bosna Hersek'te agir siyasi kriz!

Sirplarin aldiklari refarandum karari ile Hirvatlarin ozerk yapi talepleri, ulkeyi kurulusundan bu yana en agir siyasi krizle karsi karsiya getirdi .

    Bosna-Hersek?te "devlet seviyesindeki mahkeme ve savciliklarin yetkilerini otonom yapilara devretmeyi" ongoren Sirplarin aldigi referandum karari ile Hirvatlarin ucuncu entite (ozerk yapi) talepleri, ulkeye zor gunler yasatiyor. Bosna-Hersek, 1995 yilinda silahlari susturan Dayton Baris Antlasmasi?ndan sonraki 16 yilik sure icinde en agir siyasi krizini son aylarda yasamaya basladi. Ulkede 3 Ekim?de yapilan genel secimlerin ardindan devlet seviyesinde henuz hukumetin kurulamamasi, ekonomik bakimdan zor gunler yasayan halkin sorunlarinin cozumunu daha zor hale getiriyor. Issizligin yuzde 42?lerde oldugu ulkede, bir yandan Bosnali Sirplarin aldigi "referandum" karari, diger yandan milliyetci Hirvatlarin "ucuncu entite" (otonom yapi) talepleri, savasin ardindan guclukle tesis edilen ulkedeki ic barisi tehdit ediyor. Bosna-Hersek?te uzun yillardir yasayan siyasi analist Orhan Turkmenoglu, AA muhabirine yaptigi aciklamada, Sirp lideri Milorad Dodik?in teklifiyle 13 Nisan?da Sirp Cumhuriyeti?nin Halklar Meclisi?nde aldigi referandum kararinin, ufukta kurulmasi beklenen devlet duzeyindeki hukumeti "en azindan simdilik" tamamen acmaza soktugunu soyledi. Sirp meclisinin aldigi referandum kararinda, "mahkemelerin ve savciliklarin devlet duzeyindeki kurumlara transfer edilmis yetkilerinin otonom yapilara devredilmesinin ongoruldugune" isaret eden Turkmenoglu soyle konustu: "Tum bu talepler, bir anlamda uluslararasi toplumun ozellikle 2003 yilindan bugune kadar yargi ve savcilik alanlarinda yapmis oldugu tum reformlarin ve duzenlemelerin bir anda hukuki gecerliliginin sorgulanmasina ve kurumsal temellerinin sarsilmasina sebep oldugu gibi, basta AB?nin Yuksek Temsilcilik makami olmak uzere tum uluslararasi toplumun ulkedeki kredibilitesine vurulabilecek buyuk bir hasar ve darbe olarak ongorulebilir." Turkmenoglu, referandum talebinin, AB?nin Yuksek Temsilcisi Valentin Inzko tarafindan BM Guvenlik Konseyi?ne ve Genel Sekreter Ban Ki-mun?a bir rapor halinde aktarildigini belirterek, "Referandum kararinin muhtemelen Yuksek Temsilci tarafindan askiya alinmasi ve kararda siyasi sorumlulugu bulunan basta Milorad Dodik olmak uzere sorumlulara yaptirim uygulanmasi, BM Guvenlik Konseyi uyelerinin yaklasimiyla sekillenecegi asikardir. Rusya ve Fransa?nin Guvenlik Konseyi gorusmelerinde kilit rol oynayacagi suphesizdir" dedi. AB tarafindan da Dodik?in referandum kararindan vazgecmesi icin ikna turlarinin devam ettigine isaret eden Turkmenoglu, ancak bu gelismelerin ulkenin AB yolunda ilerlemesine buyuk zarar verdigini vurguladi. "DODIK, DIKKATLERI EKONOMIK KRIZDEN FARKLI MECRALARA CEKTI" Turkmenoglu, Bosna Sirp Cumhuriyeti Baskani Milorad Dodik?in bu "seruvenli yolu" secmesindeki en buyuk nedenin, bolgesindeki ekonomik krizden dikkatleri farkli bir alana cekmesi oldugunu savunarak sunlari soyledi: "Sirp Cumhuriyeti?nin ekonomisi her gecen gun kotuye gitmekte ve savasa katilanlarin (gazi) ve emeklilerin maaslari guclukle odenebilmekte. Tabii ki bu olayda cumhurbaskani olmadan once 4 yil basbakanlik yapmis olan Dodik en buyuk pay sahibidir. Ister istemez secmen, tum ozellestirme gelirlerinin nereye harcandigini ve ekonominin neden bu hale geldigini sorgulamakta. Dodik acisindan bir diger kazanc noktasi ise muhalefetin baskisindan bir nebze olsun kurtulmak. Dodik, muhalefetin dikkatini referanduma yonelterek, siyasi karizmasini minimum zararla devam ettirebilmeyi hedefliyor. Bir diger husus ise Bosna-Hersek?in ongorulen NATO uyelik surecidir. Surecin devamini kuresel olarak kendi stratejik beklentileri icin endiseli goren Rusya?nin, Bosna-Hersek?in NATO yol haritasini etkilemek icin tum gayreti gosterdigi asikardir." HIRVATLARIN ENTITE TALEPLERI Turkmenoglu, ulkenin kuzeyinin "referandum" kararini tartisirken, guneydeki Hersek bolgesinde ise federasyon hukumetinde yer alamayan iki buyuk Hirvat partisinin (HDZ BiH ve HDZ 1990) onculugunde 19 Nisan?da Hirvat Milli Kongresi?nin Mostar kentinde toplanmasina dikkati cekti. Bu kongrede "ucuncu entite" taleplerinin dile getirildigini belirten Turkmenoglu, "Hirvat Milli Kongresi?ni takiben kurulan koordinasyon kurullari, Hirvat nufusunun cogunlukta oldugu belediyeler arasi esgudumu ve muhtemelen devlet yapisini paralel bir yapinin kurulmasini hedefliyor. Ayrica kongreyi toplayan Hirvatlar, Sirplarin izledigi cizgi isiginda yurtdisi temsilcilikler acmak yoluyla uluslararasi taninirligini da yurutme gayretinde" dedi ve sozlerini soyle tamamladi: "Gorulen odur ki, kisa vadeli Bosna-Hersek siyasetinde, toprak butunlugu korunmus, ancak devlet kurumlari tamamen zayiflatilmis, yurutme erkinin cok buyuk oranda entitelere devreldildigi bir devlet yapisi ongorulmekte. Yuksek Temsilcilik ve uluslararasi toplumun cogunlugunun bu trendi durdurmak amaciyla yuruttugu gayretlerinin, Bosna-Hersek?in mevcut yapisinin devamini umit eden Bosnak siyasetciler, baski gruplari, sivil toplum orgutleri ve universiteler tarafindan da kuvvetle savunulmasi ve lobi faaliyetlerinin hizlandirilmasinin sureci etkileyecegi kacinilmazdir." IZZETBEGOVIC, ULUSLARARASI TOPLUMDAN DESTEK ISTEDI Bu arada ulkedeki son gelismeler uzerinde Bosna-Hersek Uclu Devlet Baskanligi Konseyi?nin Bosnak Uyesi Bakir Izzetebgovic, BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun ve BM Guvenlik Konseyi Baskani Gerard Araud?a mektup gonderdi. Mektubunda ulkesindeki krize dikkati ceken Izzetbegovic, Bosna-Hersek?in su anda uluslararasi toplumun yardimina ihtiyac duydugunu belirtti. Izzetbegovic, Bosna-Hersek?in AB ile butunlesme surecindeki yoluna donmesi gerektigini ve bu yolun alternatifi olmadigini belirterek, mektubunda su ifadelere yer verdi: "Bosna-Hersek?in istikrarini sarsabilecek aktivitelerin, kontrol disina cikmadan durdurulmasi gerekir. Bu Bosna-Hersek icin anahtardir. Son 15 yil icinde buradaki barisin insa edilmesine cok gayret gosterilmistir. Icinde yasayan herkesin ulkesi olan Bosna Hersek?te ortak gelecegin insa edilmesi herkesin cikarina olacaktir. Bu amaca ise sadece diyalog, isbirligi ve uzlasmayla varilabilir." Turkiye?nin Saraybosna Buyukelcisi Vefahan Ocak da AA muhabirine, Bosna-Hersek?in zor bir donemden gectigini belirterek, "ulkenin bu durumu birlik ve beraberligini koruyarak asacagina, AB ile butunlesme surecini gerceklestirecegine inandigini" kaydetti. Ocak, "Turkiye olarak uluslararasi toplumun diger uyeleriyle birlikte Bosna-Hersek?in birlik ve beraberliginin korunmasi yonunde ortak calisma yuruttuklerini" vurguladi. Dunyabulteni