Bir Sehir, Uc Donem: UC ISTANBUL

Bol karakterli Rus romanlarini andiran Mithat Cemal Kuntay?in ?Uc Istanbul? romani bir sehrin yasadigi uc donemi anlatiyor. Kitabin baskahramani Adnan?in, fakirlik gunlerinde romanini yazdigi bir sahneyle baslayan eser cesitli hayatlarin analizi ve bircok psikolojik tahlille surup gidiyor

  Bol karakterli Rus romanlarini andiran Mithat Cemal Kuntay?in ?Uc Istanbul? romani bir sehrin yasadigi uc donemi anlatiyor. Kitabin baskahramani Adnan?in, fakirlik gunlerinde romanini yazdigi bir sahneyle baslayan eser cesitli hayatlarin analizi ve bircok psikolojik tahlille surup gidiyor. Ardindan Adnan?in tarih ve edebiyat hocaliklari? Ders verdigi ogrencisi Belkis tam bir batili kadin figuru? ve Adnan ona asik oluyor? Ne ki diger ogrencisi Suheyla da Adnan?a asik oluyor. Bu asklar ekseninde donen romanda Abdulhamit devri, o donemi mumla aratan Ittihat ve Terakki?nin hukum surdugu II. Mesrutiyet yillari ve Istanbul?un isgal donemleri tum ayrintilariyla yer aliyor. Bu arada o donemde yasanan carpik batililasma gozler onune seriliyor? Sefil asklar, tensel iliskiler, dolandiriciliklar, yalanciliklar, hokkabazliklar, iki yuzlulukler, birbirinin kuyusunu kazmaya calismalar, bir anda servet sahibi olmalar vs. vs? Adnan Istanbul?un yasadigi uc donemin de baskahramanidir. Abdulhamit doneminde fakir bir ittihatci, Mesrutiyet doneminde zengin ve musrif bir ittihatci, isgal donemlerinde yine fakir; ama yonetimden beklenti icinde bulunan bir ittihatci? Aslinda Adnan?da vatan, millet sevgisi; bagimsizlik aski hikaye? Onun ittihatciliktan anladigi para ve makamdir! Nitekim yasaminin sonlarina dogru Ankara?dan ziyaretine gelen bir vekile kendisine vekillik teklif edilmedigi icin sitem ediyor. Ustelik baska kisilerin isimleriyle? Ama vekilin yaniti hayli manidar: Adnan: ?Bu millet birgun sizden hesap soracaktir Beyefendi?? Vekil: ?Ne hesabi efendim?? ?Su hesabi ki memlekete yardim etmek isteyen arkadaslari Ankara?ya sokmadiniz; ne Enver?i cagirdiniz ne Cemal?i? ?Dediginiz adamlari cagirmadik diye bu memleket bizden hesap soracak oyle mi?? ?Tabii ki oyle? ?Dogru soyluyorsunuz! Memleket bizden bir hesap soracak. Ama bu sizin dediginiz hesap degil; baska hesap. Malum-i aliniz ki ciftlik sahibi koyunlari cobana otlatsin diye emanet eder. Coban koyunlari bir gun kurda kaptirir. Fakat kurttan kurtaramadigi koyunlarin postekisinden bir kanli parca olsun kurdun agzindan kapar, sahibine getirir; surunun kazaya ugradigini bununla ispat eder. Biz de sizin ellerinize bir vatan emanet ettik Beyefendi! Fakat uc kitali vatan haritasindan, bize, siz bu kanli posteki kadar bir parca olsun geri getirmediniz. Biz size bunun hesabini yine sormadik. ?Bu hesabi nicin sormadiniz? diye bu millet yarin bizden hesap isteyecek. Iste bizden sorulacak hesap budur Beyefendi!? (Uc Istanbul, s. 658) Romanda bol bol Fransiz usulu hayatlara rastliyorsunuz? ve Avrupali gorunmeye calisan insanlarin Osmanli olmaktan duyduklari utanca? Iste asklar da o yonlu yasaniyor? Romanda Madam Bovary?ler, Anna Karenina?lar cirit atiyor? Bolca Bihter ve Behlul karakterlerine