Beyaz Turkler, hic beyaz degil

Kim bu Beyaz Turkler?.

Yillardir tartisilip durur 'Beyaz Turk'ler. Kimine gore Turkiye'nin yillardir ic ice yasadigi ama bir turlu cozumleyip ozumseyemedigi sosyolojik bir bulus. Kimine gore de sinifsal dayanagi olmasa da yasamda karsiligi bulunan kacinilmaz bir olgu. Kimine gore ise referandumda 'hayir' diyenleri tanimliyor. Peki, kim bu Beyaz Turkler. Kimlere denir? Biz de bu sorularin yanitini kendisini Beyaz Turk olarak tanimlayan Topkapi Muzesi Muduru, tarihci Prof. Dr. Ilber Ortayli'ya sorduk. Aldigimiz yanitlar oldukca ilgincti. Ortayli'ya gore Turkiye'nin Beyaz Turkleri, 'beyaz degil'di. Ve yine Ortayli'ya gore Beyaz Turk, babadan ogula gecen bir aristokrasiyi temsil etmeli. Ortayli'nin bu kesimden saydigi en onemli isimler ise Idil Biret ve Neslisah Sultan Osmanoglu. Iste sorulari yanitlayan Prof. Ilber Ortayli'inin 'Beyaz Turkler' icin soyledikleri. 'Bizdeki Beyaz Turklerin vasiflari yeterli degil! Kisacasi bizdeki Beyaz Turkler'in rengi pek beyaz degil! O kadar cok balcik taraflari var ki! Standardi son derece dusuk bir takimdan bahsediyoruz' - Bugun hemen hemen tum tartismalar Beyaz Turkler uzerinden yapiliyor. Beyaz Turkler'in Nisantasi erbabini anlatan bir terim oldugu soyleniyor. Buna katiliyor musunuz? Beyaz Turk'ten maksat bir sinifsa tabii ki dogru bir sey. Cunku her toplum gibi Turk toplumunda da farkli siniflar var. Fakat Beyaz Turk'ten kastedilen Ingiltere'deki, Almanya'daki hatta birakin kapitalist ulkeleri, komunist ulkelerdeki nomanklatura (Sovyet Birligi doneminde Komunist rejim icindeki secilmisler. En onemli idari gorevlerde bulunanlarin tumu. Elitler) dedigimiz bir sinifin cocuklari ise o zaman biraz fazla kendilerine onem vermis oluyor bizimkiler. COGRAFYA BILMEZLER - Peki Turkiye'de kendini Beyaz Turk olarak addedenleri nasil tanimlarsiniz? Turkiye'nin Beyaz Turk denen takimini simdi ele alalim. Bunlarin paralari vardir, o dogrudur fakat bunlar kac nesil devam edebilecek orasi belli degil! Egitimleri son derece standart pakettir. Ingilizce egitimi veren bir okulda Ingilizce ogrenir ya da Fransiz okuluna giderler ama arkasindaki Avrupa kulturunun gerektirdigi ikinci dili, klasik dilleri bilmezler. Dunya gezileri, gorguleri son derece sinirlidir, yuzeyseldir. Bavul gibi gezenleri coktur, cografya bilmezler. Yeryuzundeki ahbaplarinin arasinda niye oturduklari belli degildir, cogu seckin zumrenin ben bircok Turk'u kabul ettigini zannetmiyorum. FEVKALADE BECERIKSIZLER - Sizce Avrupa'daki elit kesimden daha cok Amerika'ya mi yakin duruyorlar? Dogru, Amerika'daki zenginlere daha yakindir konumlari ama Beyaz Amerikalilar'a gore de fevkalade beceriksizdirler. Halbuki Amerikadaki ust duzey sinif son derece yirticidir, her yere uyum saglar. Tam tersi Amerika'da alt sinif hareketsizdir, bagladigin yerde durur. Bu yuzden Turkiye'deki 'Beyaz Turklerin oturup adam akilli dusunmesi lazim biz 'karalardan' ne kadar uzagiz diye ki karalardan uzak olmalari da gerekir. Maalesef bizdekilerin vasiflari yeterli degil! Kisacasi bizdeki Beyaz Turkler'in rengi pek beyaz degil! O kadar cok balcik taraflari var ki! Standardi son derece dusuk bir takimdan bahsediyoruz ama degisecegini umit ediyorum. Sanat bilgileri, zevkleri, kulturleri gelismis bir kac kisi var ama iki elin on parmagini gecmez. HIC MAKBUL BIR ZUMRE DEGIL - Turkiye'de elit bir kesim arayisi mi var? Aynen oyle bunun adi elit aramadir. Bir toplumda babadan ogla gecen bir aristokrasi olmali. Bunu tasiyabilen ve ustlenebilen bir grup kesinlikle olmali. Maalesef Turk toplumunda boyle bir mekanizma yok! Ogullar babalarin mirasini alamiyor! Ya o mirasi alabilecek durumda degiller ya da devredilecek bir miras yok! Ve devamli yeni bir elit zumre cikiyor. Bir sekilde araya siziyorlar. Turkiye'de herkes her yere kolayca cikiyor! Birtakim mekanizmalar gruplasmalarla birileri birilerine tutunuyor ve yukari cikiyor. Yerini hak etmemis elitler bunlar. Muhtesem bir sirkulasyon var. Fakat o sirkulasyondan iyi bir alev gelmiyor. Cer cop geliyor. Turkiye elitlerinin boyle bir cikmazi var. O yuzden Beyaz Turk tanimlamasi cok bos. Sorarsan Istanbul'da herkes aristokrat. Bana gore ise sayi cok cok az! En dogrusunu rahmetli Monic Benardete soylemisti: ' Ne aristokrati? Kim var Neslisah Sultan'dan baska' - Peki bu tanim kim icin kullaniliyor? Turkiye'deki Beyaz Turk zumresi hic makbul bir zumre degil. Tek tek baktigin zaman guzel, zeki, durust insanlar var fakat umumi olarak bir sinif kulturunden bahsedemiyoruz. Mesela Roma'ya, Paris'e gittigin zaman, hatta buyuk tahribat gecirmesine ragmen bir Viyana aristokrasisine baktigin zaman insanlarda gecmisinin izlerini, kalintilarini goruyorsun. Ve o kalintilarin onlari tasidigina sahit oluyorsun. Turkiye'de bunu bulmak cok zor. Onun icin Beyaz Turk tabirini cok sik kullanmamak gerekir. Bu dogru bir sey degil! - Israri neye bagliyorsunuz o zaman? Turkiye'de Beyaz Turk diye adlandirdigimiz sinifin kendine boyle bir paye vermesinden kaynaklaniyor bu durum. Bu aluvyonsuz nehrin dolasimi adeta. Sular cekildiginde geride hicbir sey kalmiyor. Bence Turkiye'de en onemli sorunlardan biri 'elit'in kendini yetistirmesidir. Yetistirecegi kurumlari tesekkul ettirmesidir. Dusunun ki Osmanli bir Galatasaray Lisesi yaratmis burokrat 'elit'ini yetistireyim diye. IKI DIL BILMEKLE OLMAZ - Beyaz Turk olarak nitelendirilebilecek birkac kisi oldugunu soylediniz. Soylemek istemiyorsunuz ama kimler mesela? Ozellikle kadinlarin uzerinde durmak istiyorum. Bizim Neslisah Sultan ve Idil Biret gibi gercekten entelektuel ve dunyayi kavramis hatunlarimiz olduguna gore demek ki Beyaz Turkler, Turkiye'de de var olabiliyor! Ama bu is disaridan diploma alip, bir iki dil bilmekle olmaz! Beyaz Turk olmak, olabilmek lazim. Turkiye'nin buna gercekten ihtiyaci var. YURTDISINDA EVLERI VAR - Beyaz Turkler niye bu kadar ulasilmazlar ? Paralari var ve ona gore bir yasamlari var da ondan. Bugun dunyanin her yerinde parali Turkler gormeniz mumkun. Her birinin New York, Londra, Paris'te apartmanlari var, dunyanin en seckin lokantalarinda onlara rastlayabilirsiniz. Bu cok onemli bir sey. Ama baska faaliyetlerde yoklar. Yurticinde hicbir organizasyonda yer almiyorlar. Topkapi'ya kac kisi bagis yapiyor hic sordunuz mu? - Peki ya siz? Birkac nesildir kitapla buyuyen insanlariz. Dorduncu nesil muhendis bir ailenin mensubuyum. Ben ikinci, ucuncu nesli temsil ediyorum. Ve hemen hemen her seyi annemden babamdan ogrendim. Evet, tum bu ozeliklerimle Beyaz Turk oldugum soylenebilir. Ama bu bir takim, grup isidir bunu da unutmamak gerekir. Diger taraftan bugun Turkiye'de kendini cok eksik ve yanlis bir sekilde yetistiren, yaratan bireylerden olusan gruplar var. Bu gruplari Beyaz Turk olarak nitelendirmek fevkalade yanlis olur. Buna cok dikkat etmek gerekir. KENDIMIZI ABARTMAYALIM - Beyaz Turk, Turk'un 'beyaz'inin karsisinda 'siyah' ve 'kara'sini ongordugu icin irkci bir terim gibi gelmiyor mu kulaga? Hic irkci degil! Beyazlikta sadece kendini bir abartma var. Beyaz Turk, beyaz degil cunku Turkiye'de. Gittikce griye veya siyaha yaklasan bir renk goruyoruz bugun. Kontrastin, tezadin cok kesin olmasi gerekir. Cunku bu toplum boyle maalesef esitlik yok. Mesela size bir ornek vereyim. Bulgaristan'in unlu Bizans tarihcisi Prof. Petar Mutafchiev'in kizi unlu Osmanli tarihcisi Vera Mutafchiev'di ve hatta onun kizi da tarihciydi ama erken yasta oldu. Verdigim ornek komsu koylu dedigimiz Balkanlar'dan! Bunlar onemlidir sirf kapitalistler icin degil entelektuel hanedanlar acisindan da bu buyuk onem tasir. Turkiye'de bu devamliligi, geciskenligi goremiyorsunuz! Bu yuzden kendimizi abartmayalim. ISLAMI BURJUVAZI YOLUN BASINDA - Bir de 'Beyaz Musluman'lar var. Bu iki tanimi birbirinden ayiran unsurlar neler? Musluman burjuvazisi simdi yeni yeni yukseliste. Onlarin cocuklari giyim kusama duskun. Pahali markalar giyiyor, jole kullaniyor, luks otellere gidiyorlar. Ne yapip edip Amerika'nin, Isvicre'nin buyuk universitelerinde okuyorlar. Bu suphesiz ki buyuk bir atilim. Ve Turkiye'deki Islamci elit sinifi dunyanin diger tarafindaki Islamci cevrelerden ayiran bir ozellik! Fakat yetersizler. Henuz daha yolun basindalar. - Bahsettiginiz Islami elit kesim ne zaman yukselise gecti peki? Daha cok yeni. Bunlarin hepsini hayatimizin icinde gorduk. Bu kesim birkac sene once canlanmaya basladi diyebilirim. Esnafliktan acilima dogru gidiyorlar. Bir nevi Protestan-Kalvinist (Modern muhafazakar) etige sahip insanlar bunlar. Fakat neyi nereye kadar goturdukleri belli degil. Cok yanlis bir kanaat var yaniz bu kesimle ilgili! O da bu grubun Osmanli kulturunu cok iyi bildikleri ile ilgili. Bu dogru degil! Diger taraftan bu tip bir egilimin lazim oldugunu da soylemek lazim. Insallah iyi bir yere dogru giderler. - Aksam Gazetesi Abdullah Ocalan ile ozel bir roportaj gerceklestirdi. 'Cumhuriyet tarihinde yaratilmak istenen ulus kimligi Turk kimligidir. Beyaz Turkler'in uyguladigi fasizm diger tum farkliliklari yok sayiyor' demisti. Beyaz Turkler'in fasist gorulmesinin sebebi ne olabilir? Yok farz etsen ne olacak? Bir suru Kurt var bunu mu yok farz edeceksin? Buyuk sehirlerin hemen hemen hepsine yerlesmis, yayilmis bir suru Kurt yok mu? Burada sorunu kendilerinde aramalari lazim. Kurt elitinin; Kurt dilini, edebiyatini en basta kendisinin ogrenmesi gerekir. Devlet vermedi diye sikayet etmek grotesk (abartili, gulunc) kaciyor! Kendi sairin, kendi edebiyatcin olacak! Bunu kendin yaratacaksin! Bir Constantin Jirecek (Cek asilli tarihci, diplomat, siyasetci) yaratacaksin mesela! Onun icin 'Beyaz Turkler'in nasil bir kimlik yarattigi, nasil baktigi kimseyi ilgilendirmesin. Insanlar once kendilerini insa etmeye calissinlar. REFERANDUM, BU KITLENIN PROFILINI VERMEZ - Ertugrul Ozkok bir yazisinda 'Beyaz Turk lafini her gecen gun biraz daha seviyorum cunku onlari temsil eden yuzde 42'lik bir kesim var' demisti. Referanduma 'hayir' diyen bu kesimin adi sizce de Beyaz Turk mu? Onlara baska ne diyebiliriz? Valla o cok baska bir sey, cok karmasik! Beyaz Turkler'i herhalde kendince belirli bir dunya gorusu olan, belirli bir yasam tarzina ozenen, benimseyen bir takim olarak nitelendiriyor Ozkok. Ben de sana AK Parti'ye oy veren, referandumda 'evet 'diyen bir suru grup soyleyebilirim Beyaz Turk diye nitelendirdikleri... Hic alakasi yok oysaki. Bu kitlenin profilini referandumlar vermez. Siyasi yaklasimda boyle bir ayrim yapmak pratik nedenlerle Ertugrul'un yaptigi gibi ise yarayabilir, faydacidir ama bilimsel acidan karsiligi bu degildir. Turk toplumun elit yetistirmesi icin daha cok firin ekmek yemesi lazim. Maalesef yapamamisiz. Alci tutmuyor devamli dagiliyor.' Habervakti