Avrupa'da kriz hukumetine dogru
Euro Bolgesi?ndeki krizi gorusmek uzere son uc hafta icinde ikinci kez bir araya gelen Almanya Basbakani Angela Merkel ile Fransa Cumhurbaskani Nicolas Sarkozy?nin gorusmesinden piyasalari rahatlatan bir sonuc cikmadi. Euro Bolgesi?ndeki krizi gorusmek uzere son uc hafta icinde ikinci kez bir araya gelen Almanya Basbakani Angela Merkel ile Fransa Cumhurbaskani Nicolas Sarkozy?nin gorusmesinden piyasalari rahatlatan bir sonuc cikmadi
Euro Bolgesi?ndeki krizi gorusmek uzere son uc hafta icinde ikinci kez bir araya gelen Almanya Basbakani Angela Merkel ile Fransa Cumhurbaskani Nicolas Sarkozy?nin gorusmesinden piyasalari rahatlatan bir sonuc cikmadi. Gorusme sonrasi yaptigi aciklamada her iki ulkenin de euroyu korumada kesinlikle kararli oldugunu soyleyen Sarkozy, Euro Bolgesi ulkelerin asiri borclanmasini onlemek amaciyla ekonomi yonetimi kurulmasini hedefledikerini belirtti: ?Bu zirvenin amaci Euro Bolgesi icin islevsel ortak bir yonetim olusturmaktir. Bu kurul uye ulkelerin katkisiyla olusturulacaktir ve yilda iki kez bir araya gelip genel degerlendirmede bulunacaktir. Gerekirse daha sik bir araya gelinebilir.? Merkel-Sarkozy gorusmesini yakindan izleyen mali piyasalar negatif seyrini degistirmedi. Yatirimcilar ortak eurobond ve daha buyuk oranda kurtarma fonu olusturulmasi konusunda israrli. Ancak Paris?te gorusen liderler bu konudaki israrli taleplere beklenen cevabi vermedi. Avrupa Finansal Istikrar Fonunun (EFSF) yeterince buyuk oldugununu dusunduklerini belirten liderler, Avro Bolgesi ortak tahvili eurobondlar konusunda da hem fikir olduklarini aktardi. KRIZ HUKUMETINE DOGRU Fransa?da Francois Mitterrand, Almanya?da da Gerhard Schroder Euro?nun atesli savunuculariydi. Avrupa?da sosyal demokratlarin hayali Euro, 10. yilinda Sarkozy ve Merkel gibi muhafazakar liderlerin elinde can cekisiyor. Avrupa?yi daha da yakinlastiracagi umut edilen Euro, zamanla ?mutsuz bir evlilige? donustu. Simdi cozum Avrupa ekonomi hukumetinde araniyor. Romalilardan bu yana Avrupa?daki en buyuk para birimi degisimiydi. Zaten 1 Ocak 1999?da kabul edilen, 1 Ocak 2002 gecesi havai fiseklerle hayata gecen Euro, Roma?nin ?birlik ve medeniyet? sloganini ornek alan Avrupa Birligi?nin en buyuk operasyondu. Ingiltere, Danimarka ve Isvec?in cekimser kaldigi Euro, citasi yukseltilen birligin en buyuk basarisiydi. Ne hikmetse ismi Yunan alfabesindeki ?epsilon? harfinden esinlenen Euro?daki ilk catlak cikis noktasi Yunanistan?dan gelecekti. Sezar, Napolyon ve Hitler?in kilic zoruyla birlestirmek istedigi Avrupa?da barisla birlik umudu, 2. Dunya Savasi?nin yikintilari arasinda filizlenmisti. 1957?de Belcika, Almanya, Fransa, Hollanda, Luksemburg ve Italya arasinda imzalanan Roma Antlasmasi'yla kurulan Avrupa Ekonomik Toplulugu, 1992 yilinda Maastricht Antlasmasi ile birligin ?evlilik cuzdani? cikartildi. FRANSIZ-ALMAN-INGILIZ CELISKISI 1988?de Avrupa Toplulugu Komisyonu Baskani Jacques Delors?un onculugunde ortak para cabalari artarken, ekonomik birlesmeye en buyuk destegi veren sosyalist Fransa Cumhurbaskani Francois Mitterrand, Almanya?nin muhafazakar Helmut Kohl hukumetine de rest cekiyordu. Spiegel dergisinin yillar sonra ortaya ciktigi belgelere gore Mitterrand birlesme esigindeki Almanya?ya ?Birlesmek istiyorsaniz, Euro?ya destek verecekseniz? sartini surmustu. Euro onundeki bir baska engel de muhafazakar Margaret Thatcher hukumetinden geldi. Hatta Maastricht Antlasmasi?ni red eden ?Demir leydi? lakapli Thatcher, bir Avrupa Konseyi toplantisinda ?Hep veriyoruz, bir sey almiyoruz. Topluluktan veya baska bir ulkeden para istemiyoruz. Sadece kendi paramizi geri istiyoruz" diyecekti. Ingilizlerin Euro?ya resti bununla da sinirli degildi. Euro?ya gecisin hemen ardindan Ingiliz parlamenter William Hague, AB?nin Hitler?in hayali oldugunu one surdu ve Alman sosyal demokratlari topa tuttu. SPD?nin Avrupa girisimlerini Hitler?e benzeten Ingiliz parlamenterin ?Hitler?in ?Kavgam? kitabini iyi okuyamadik, fakat kesinlikle Schroder?in planlarini cok iyi incelemeliyiz? sozleri sert tepkilere yol acti. Ayni donemde Schroder, Berlin?deki Avrupa Sosyal Demokratlar Kongresi?nde birligin Euro?dan sonra da citayi daha yukseltilmesi ve ortak bir Avrupa hukumetinin kurulmasi gerektigini, aksi taktirde islerin rayinda yurumeyecegini soyledi. Schroder?in kafasindaki plan ise AB?yi federasyona, Avrupa Komisyonu?nu da bu federasyonun hukumetine donusturmekti. 10 YIL SONRA AYNI COZUM 2000?lerin ortasinda, ozellikle de 11 Eylul saldirisinin ardindan Avrupa?daki sosyal demokrat hava yerini muhafazakarliga, kimi ulkelerde ise sagciliga birakti. Mitterrand ve Schroder gibi sosyal demokratlarin ?Bu is tamamlanmali, iliski derinlesmezse evlilik bozulur? uyarilari ise Yunanistan ile baslayan Italya ile devam eden ekonomik krizde daha iyi anlasildi. Dun Paris?te bir araya gelen Fransa Cumhurbaskani Nicolas Sarkozy ve Almanya Basbakani Angela Merkel, krizin derinlesmesine karsi ekonomi yonetiminden sorumlu olacak yeni bir konseyin kurulmasini onerdi. Son bir aydir ikinci kezdir bir araya gelen iki muhafazakar lider, Euro bolgesindeki 17 ulkenin ekonomi siyasetlerini ele alacak Avrupa hukumetinin yilda iki kez toplanmasindan yana. Merkel ve Sarkozy?nin karsi cikmasina ragmen Bruksel?in gundemindeki bir baska onemli konusu ise ?Eurobond? ve ortak mali butce. Euro Bolgesi uyesi ulkelerin borclarina butun bolgenin kefil edilmesi anlamina gelen ?Eurobon?daki amac; ekonomisi buyuk ulkelerin kefaletini ustlenerek borc batagindaki ulkelere piyasadan para bulunmasini saglamak. Alman politikacilar ?Borclar sirtimiza binecek? diyerek ?Eurobon?a sert sekilde karsi cikarken, ekonomistler Euro?nun gelecegi icin oldukca karamsar. Financial Times gazetesi ?Euro uye ulkelerin yakinlasmasi icin kuruldu, fakat giderek bir yakinma ve ayrisma noktasina donusuyor? yorumunu yaparken, Bloomberg ?Serbest piyasanin ilkelerini unutun? basligini atti. ?NERDE O MARK ZAMANI?? Euro?da hayal kirikligi yasayanlarin sayisi ise gittikce artiyor. Avrupa?nin en buyuk nufusuna sahip Almanya?da 2004?te ?Euro karari yerindeydi? diyenlerin orani yuzde 60 civarindayken, bu oran yillar icinde gittikce azaldi, 2007?de Euro?yu sevenlerin oranini yuzde 36?a kadar dustu. Barometre?nin yaptigi kamuoyu yoklamasinda ?Euro bizi fakirlestirdi? diyen ve Mark?i ozleyen Almanlarin orani 2006?da ise yuzde 44?e kadar cikti. Son anketler ise Almanlarin Euro?ya olan ofkesinin arttigini gosteriyor. Bild gazetesinin gectigimiz hafta Emnid kamuoyu sirketine yaptirdigi ankete gore Almanlarin yuzde 31?i onumuzdeki 10 yil icinde, yuzde 65?i ise 2021 yilinda Euro?nun tarihe gomulecegini dusunuyor. Ancak uzmanlar hali hazirda Mark?a gecisin cozum olmadigini, hatta yeni Alman para biriminin Dolar karsisinda buyuk deger kaybedecegini soyluyor. Iste o zaman Avrupa icin gercek bir felaket olur. Zaman