'Arap bahari' nereye gidiyor?

Arap ayaklanmalari surecinde Libya bir kirilma noktasi. Aslinda bu kirilmanin isareti Bahreynde verilmisti

        Bati ve Turkiye Libya?ya yonelik ucusa yasak bolge karari ile olumlu bir adim atarken isin sekli sonradan degisti. Once Fransa fiil durum yaratarak bombardiman baslatti ama ise CIA?nin el atmasi, muhaliflere silah ve lojistik destek saglanmasi Libya ayaklanmasini iyice kirletti. NATO bir yandan muhalifleri silahlandirirken, diger yandan Saddam?in Irak?in da oldugu gibi eski rejimin sadik bekcilerini yanina cekmeye calisiyor. Libya?da artik geriye donus yok. Kaddafi gidene kadar bu operasyon devam edecek. Kaddafi gibi bir diktatoru savunmak mumkun degil. Kabulu mumkun olmayan bir baska nokta ise icinde Turkiye?nin de bulundugu NATO?nun yola ciktigi ?insani amaclardan? uzaklasmaya basladigi. Cunku su hali ile operasyon korumadan cok silahlandirma ve savasi keskinlestirme uzerine kurulu. Libya?nin Iraklasma ihtimali yuksek. Bu da bolunme, El Kaide sizmasi, iceride taraflarin birbirlerine karsi intikam duygusunun artmasi ve Arap Bahari?nin yorungesinden kaymasi anlamina geliyor. Libya?da Kaddafi?nin devrilmesini isterken Bahreyn?de ise tam tersini yaparak Krali koruyor. Misir ve Tunus?tan sonra Bahreyn?deki bariscil gosterilere Suudi Arabistan?in mudahale edip isgal gucu gondermesine ses cikarmiyor. Yani asker gonderme konusunda Batinin bir kriteri. Ama askerin kime karsi gonderildigi onemli. Bahreyn?e giren Suudi Arabistan ordusu gostericileri oldurup, bariscil muhalefeti ezerken ulkeyi resmen isgal etti. Bu isgali ABD ve Bati yumusak aciklamalarla gecistirdi. Cunku Bahreyn ABD ve Suudilerin ?yumusak karni?. ?Dusmesi? halinde ABD?nin 6. Filosunun bulundugu ussun konumu tehlikeye girecek, ayaklanma Suudileri etkileyecekti. Ikinci nokta ise Bahreyn?deki ayaklanmacilar Sii agirlikli olmakla berabere Iran?a yakin degillerdi. Ama Suudi Arabistan bunu yine Sii/Sunni ayrimina getirmeyi basararak, Bahreyn?i Iran?in provoke ettigini iddia etti, mezhep ayrimi uzerinden propagandayla Bati?yi etkiledi. Bolgeye yonelik cifte standartlari goz onune almadan Arap ayaklanmalarini degerlendirmek hatali olur. Tipki "Arap bahari" deyimini ya da ayaklanmalari kucumseyip bunun Bati?nin bir oyunu gibi gostermek gibi. Bolgede yasanan "Arap bahari"dir. Sonucu basarili olur ya da olmaz ama bolgedeki diktatorlere karsi top yekun bir ayaklanma soz konusu. Ustelik bolgede sekillenecek rejimler bu diktatorlerden daha kotu olmayacak. Ayaklanmalarin sonrasi net olarak belli olsaydi zaten ayaklanmalar olmazdi. Neyi nasil kuracagini bolgenin insanlari kendileri karar vermesi gerekiyor. Ama gorunen o ki "Arap bahari"ni kendi inisiyatifleri ile sekillendirmek isteyenler var. Bu karmasik tabloda Turkiye?nin isi de oldukca zor. Ornegin Libya?ya bir sure sonra bir kara operasyonu gundeme gelecek (NATO ya da belki bir BM Baris gucu). Turkiye?nin boyle bir durumda nasil konumlanacagi merak konusu. Muhafazakar egilimli The Economist Dergisi simdiden bolgede ?Islamcilarin? agirlik kazanacagini yazmaya basladi. Bu yazi bile Bati?nin bolgeye bakisinda degisiklik meydana gelmedigini, daha simdiden tipki eski diktatorlerin yaptigi gibi ?biz gidersek Islamcilar gelir? retorigini kullandiklari goruluyor. Evet, bugune kadar bastirilan muhalif hareketler one cikmaya basladi. Bunlardan en guclusu ise Islamci hareketler ve bunlar bolgenin yillardir saklanan, bastirilan gercegi. Ama Islamci hareketlerin artik bir Taliban, El Kaide olmadigi biliniyor. Kirilmanin en onemli noktasi ise Suriye. Besar Esad?in bir an once ciddi adimlar atarak, etrafindaki eski rejimin savunucularini tasfiye ederek Suriye?yi kendi ikileminden cikarmak durumunda. Ama, Suriye?nin Libya gibi olmayacagini bilmek gerekiyor. Cunku Suriye devrilirse bundan Israil, Turkiye, Lubnan kisaca tum bolge ciddi sekilde etkilenecektir. Siz Suriye?deki ayaklanma basladiginda Lubnan Hizbullah?in Israil?e karsi sessiz kalacagini dusunuyor musunuz? Ulkenin kuzeyindeki Kurtler ne yapacak? Turkiye ne yapacak. Bu nedenle tek cozum Besar Esad?in ?komplo? teorilerini bir yana birakarak reformlara baslamasi. Bunun basarirsa Arap Bahari?na yeni bir katki saglayabilir. Ama Esad, her seye ragmen elinin guclu oldugunu biliyor ve bu kozlari sona sakliyor. Hep soylemisizdir; Ortadogu hala kaygan ve kaypak bir zemin. Yarin ne olacagi belli olmaz. Bu Turkiye?ni izledigi politika icin de gecerli.   Habervakti