Arap Tarihinde Bir Ilk Gerceklesti

Arap dunyasinda ilk kez bir rejim halk tarafindan devrildi. Darbeyle gelen 'lider' halk hareketiyle devrildi

Kuzey Afrika ulkesi Tunus'ta bir aydir devam eden kanli gosteriler, Devlet Baskani Zeynel Abidin bin Ali rejiminin sonunu getirdi. 23 yildir iktidarda bulunan Bin Ali'nin, ulkesini terk ederek Fransa'ya kactigi ancak, Cumhurbaskani Nicolas Sarkozy'nin Bin Ali'nin Fransa'ya girmesine izin vermeyecegi ileri suruldu. Basbakan Muhammed Gannusi, gecici olarak yonetimi ustlendigini duyurdu. Ordu ise havaalaninda kontrolu saglayarak, uluslararasi butun ucuslari durdurdu. Gelismeler Arap dunyasinda dikkatle takip ediliyor. Gunlerdir ulkenin dort bir yaninda devam eden gosteriler hafta icinde baskent Tunus'a sicramis, ilan edilen sokaga cikma yasagina ragmen olaylar dinmemisti. Bunun uzerine Bin Ali, once Icisleri Bakani'ni gorevden almis, daha sonra da 2014'te yeniden devlet baskanligi icin aday olmayacagini aciklamisti. Dun olaylarin dinmemesi ve binlerce kisinin Icisleri Bakanligi binasi onunde toplanarak Bin Ali'nin gitmesi icin gosteri yapmasi uzerine Devlet Baskani bu kez, 6 ay icinde parlamento secimlerinin yapilacagini duyurmustu. Gelismenin benzer sorunlara sahip diger Arap ulkelerinde endiseyle izlendigi belirtiliyor. Tunus'un durumunun diger Arap ulkelerine gore cok farkli oldugunu belirten Ahram Politik ve Stratejik Arastirmalar Merkezi'nden Besir Abdulfettah, en onemli farkin Tunus'un egitimli elit tabakasi ve Avrupa'daki guclu diasporasi oldugunu one suruyor. Avrupa'nin Bin Ali'yi gozden cikarmasinin gosterilerin basariya ulasmasindaki en onemli sebep oldugunu da iddia eden Abdulfettah, gosterilerin devam ettigi ya da baslama egilimi gosterdigi Urdun ve Cezayir'in Tunus'un tersine kati bir guvenlik sistemi altinda yonetildigini belirtiyor. Misir'in ikinci buyuk gazetesi Ahbar el Yom'un Arap Isler Masasi Sefi Osama Aggag da dunyada ve Arap ulkelerinde buyuk bir heyecan meydana getiren Tunus'taki devrimin benzerinin diger bir Arap ulkesinde tekrarlanmasinin simdilik cok zor oldugunun savunuyor. Aggag'a gore pek cok Arap ulkesinde gosteri yapma kulturunun gelismemesi rejimleri rahatlatan onemli bir noktayi olusturuyor. Londra'da yayimlanan Sarkul Avsat gazetesindeki yazisinda Abdurrahman el Resit ise tum Arap ulkelerinin gozlerini acarak Tunus'ta ne olup bittigini cok yakindan izlediginin altini ciziyor. Bin Ali'nin ulkeyi terk etmesinden sonra ulkede guvenlik guclerinin sokaklarda kontrolu sagladigi belirtiliyor. Ancak pek cok sehirde yagmalama haberlerinin geldigi ifade ediliyor. 10,5 milyon nufuslu ulkede 17 Aralik'tan beri devam eden olaylarda 60'dan fazla kisinin oldugu kaydediliyor. Turkiye ucak gonderiyor Cesitli ulkeler Tunus'ta yasayan vatandaslari icin guvenlik tedbirleri alirken Ankara'dan da bir aciklama geldi. Basbakanlik Afet ve Acil Durum Yonetimi, Tunus'taki Turk vatandaslarini Turkiye'ye getirmek icin sabah saatlerinde THY'ye bagli Boeing 777-300ER tipi bir ucagin bu ulkeye hareket edecegini bildirdi. Disisleri Bakanligi'ndan yapilan aciklamada da "Bolgesinde onemli bir konuma sahip olan dost ve kardes Tunus'ta mevcut gerginligin daha da tirmanmamasi, ulkede bir an evvel asayis ve huzurun yeniden tesis edilmesi icten temennimizdir." ifadelerine yer verildi. Darbeyle geldi halk ayaklanmasiyla gitti Hukumet karsiti gosterilerle devrilen Tunus Devlet Baskani Zeynel Abidin bin Ali 1987 yilinda yonetimi ele gecirdi. Omur boyu devlet baskanligina getirilen Habib Bourguiba'yi 'yetersiz ve yasli' oldugu gerekcesiyle devirerek Tunus'un basina gecen 74 yasindaki Bin Ali modernist ve sekuler yonetim tarziyla Bati'nin sempatisi ve destegini kazandi. Eski icisleri bakani Bin Ali darbeden sonra demokratik bir yonetim tarzi benimseyecegine soz vermesine ragmen, demokrasi adina yapilan birkac degisikligin ardindan reform surecinin devami gelmedi. Wikileaks sitesinin yayinladigi gizli Amerikan diplomatik belgelerinde Tunus bir 'polis devleti' olarak tasvir edilmis, Bin Ali ise 'halk ile iletisimini kesmis bir lider' olarak tanimlanmisti. Radikal Islami hareketlere karsi sert durusu, Bin Ali'nin ABD'nin kuresel terorle mucadelede muttefikleri arasinda yer almasina yol acmisti. Muhalefet partilerini yasaklayan devrik Tunus lideri 2009'da yapilan son secimde kullanilan oylarin yuzde 89'unu almisti. 1956 yilinda Fransa'dan bagimsizligini ilan eden Tunus'u 23 yil yonettikten sonra ulkeden kacmak zorunda kalan Bin Ali, Arap dunyasinda halk ayaklanmasiyla devrilen ilk lider oldu. Bu gelismenin demokratik standartlardan uzak sekilde yonetilen Arap dunyasinin diger ulkelerinde nasil bir etkiye neden olacagi merakla bekleniyor. Issiz muhendisin yedigi tokat fitili atesledi Tunus Devlet Baskani Zeynel Abidin bin Ali'nin ulkeyi terk etmesine yol acan halk isyani, 26 yasindaki bilgisayar muhendisi Muhammed Boazizi tarafindan baslatildi. Issizlige, hayat pahaliligi ve yuksek enflasyon eklenince caresiz kalan genc, Sidi Bouzid kasabasinda bir arabaya doldurdugu sebze meyveyi satarken 17 Aralik'ta zabitalara yakalandi. Buazizi'nin arabasina ve mallarina el koyan zabita, gence siddetli bir tokat atti. Ofkeden deliye donen Buazizi, bir bidon benzini uzerine boca ettikten sonra valiligin onunde kendini yakti, 4 Ocak'ta da kaldirildigi hastanede hayatini kaybetti. Hastaneye kaldirilan gencin ziyaretcileri arasinda Devlet Baskani Bin Ali de vardi. Boaizizi'nin cenazesine katilanlar, "Intikamini alacagiz. Bugun senin icin agliyoruz, olumune sebep olanlari da aglatacagiz." diye slogan atti. Tunus'taki isyani Buazizi'nin uzerine benzin dokerek yakmasi baslatti. Facebook ve Twitter'da organize olan protestocular sosyal medyanin imkanlariyla kisa surede organize oldular. Polisin, sert mudahalesi isyan atesine benzinle gitmekten baska bir ise yaramadi. Isyan ulkenin her yaninda alevlenince Bin Ali ulkesini terk etmek zorunda kaldi.